Innovatie is terug op de agenda van veel organisaties. Nu de kaasschaaf de bestaande bedrijfsvoering tot op het bot heeft geoptimaliseerd, is het weer tijd geworden voor nieuwe wegen, markten, diensten en producten. Groei door innovatie, bij welke organisatie vind je die ambitie eigenlijk niet? Hoog tijd om een aantal brandende kwesties rond innovatie aan te snijden.
Driegesprek
Wat is eigenlijk businessinnovatie? En ziet de context van innovatie er anders uit dan vroeger? Waarom zijn er maar zo weinig organisaties die succesvol innoveren? Met welke aanpak verhoog je de slaagkans? En vooral: hoe zorg je ervoor dat innovatie ook na de euforie van de workshopruimte beklijft? Capgemini’s innovatiespecialisten Hans van Grieken, Koen Klokgieters en Ron Tolido wagen er een driegesprek aan.
Verandering als enige optie
Voor veel organisaties is veranderen de enige optie. Vooral nu producten en diensten steeds sneller verouderen, de concurrentie uit onverwachte hoeken opduikt en consumenten almaar kritischer worden. Koen Klokgieters, een van de drijvende krachten achter Capgemini’s Innovatiemanagement Consulting Services, laat er geen misverstand over bestaan: innoveren is geen luxe die goed boerende ondernemingen zichzelf permitteren maar een absolute noodzaak om succesvol te blijven.
Katalysator van vernieuwing
Innovatie is een noodzakelijk onderdeel van elke serieuze transformatie. Dat wordt ook bevestigd door recente marktonderzoeken, zoals ‘Great Expectations, the changing role of IT in business’ van The Economist Intelligence Unit. Meer nog dan vroeger, willen organisaties innoveren om te groeien. En vaker dan ooit wordt naar de voortschrijdende technologie gewezen als de katalysator van vernieuwing.
Verschillende definities
Het begrip innovatie kent vele definities. Ron Tolido, Chief Technology Officer, geeft die van Wikipedia: ‘Innovatie is het invoeren van nieuwe ideeën, goederen, diensten en processen’. Het gaat om de dingen op een nieuwe, betere manier aan te pakken.” Klokgieters: “Ik spreek liever van businessinnovatie. Hoe unieker en groter de voorsprong op de concurrent, hoe groter de kans op succes. Wat telt is het vermogen de omgevingsdynamiek te lezen en daarop snel in te spelen. Deze twee aspecten bepalen het onderscheidende vermogen.”
Andere dingen doen
Hans van Grieken, verbonden aan Capgemini’s Center for Business Innovation, geeft Klokgieters gelijk. Al maakt hij wel een onderscheid: “Innovatie die gericht is op de dingen beter, efficiënter, goedkoper of sneller te doen, is voor de meeste organisaties al moeilijk genoeg. Methodieken als Six Sigma, Lean en Business Process Management creëren weliswaar méér waarde, toch zou ik ze niet als innovatie willen betitelen. Innovatie betekent voor mij ‘andere dingen doen’.”
Generatie Einstein
Het ‘lezen’ van de omgeving kan een complexe uitdaging zijn, vooral omdat de context van innovatie zo snel verandert. Klokgieters: “Een fraaie illustratie, vind je bij de ‘Generatie Einstein’. Jongeren weten over alles mee te praten, zijn thuis op internet en staan continu in verbinding met elkaar. Ook is de nieuwe generatie zeer kritisch op merk, uitstraling en betekenis. Voor hen telt authenticiteit, zingeving en zelfontplooiing.” Van Grieken wijst op het boek ‘Blue Ocean Strategy’: “Innovatie gaat niet om het steeds weer de strijd aangaan met concurrenten. Het gaat om strategische waarde-innovatie, samenwerking en het ontdekken van ‘blauwe oceanen’ die zich nog buiten het radarscherm bevinden.”
Ontwikkelde voelhorens
Innovaties kunnen vanuit de meest onverwachte hoeken opduiken, zowel in negatieve als in positieve zin. India, bijvoorbeeld, is een nieuwe concurrent, maar ook een onuitputtelijke bron van innovatieve kennis. Ook Tolido ziet innovatieve impulsen overal vandaan komen. “In Amerika hebben drie grote organisaties samen het initiatief genomen voor een elektronisch patiëntendossier. Vanuit de gedachte dat de zorgsector niet tot zelfstandige vernieuwing in staat is, hebben Intel, British Petroleum en Wall-mart zelf het heft in handen genomen. Om zo’n ontwikkeling op tijd te zien aankomen, moet je goed ontwikkelde voelhorens hebben.”
Belemmeringen en contradicties
Van Grieken ziet bij innovatieprocessen steeds dezelfde belemmeringen en contradicties terugkeren. “Zoals Rosabeth Moss Kanter in haar artikel ‘Innovation - The Classic Traps’ al aangeeft, valt de interne gerichtheid maar niet valt af te schudden. En als er al naar buiten wordt gekeken, dan alleen nog naar de directe concurrentie. Want al werkt de nieuwe technologie als een breekijzer voor vernieuwing, de muren tussen de techneuten en de marketeers blijven. We hebben behoefte aan methodieken en processen om beide werelden bij elkaar te brengen.”
Perpetual Delta
Disruptieve vernieuwingen, of mashups, bereik je pas als je buiten de grenzen van je eigen markten en concurrenten zoekt. En al maakt de complexiteit van een keten het soms moeilijk tot actie over te gaan, toch ligt in de samenwerking de sleutel om tot de duurzame veranderingen te komen die gekoppeld zijn aan innovatie. Sterker nog: een organisatie die zich als een ‘Perpetual Delta’ continu wil doorontwikkelen kan niet eens bestaan als een gesloten, geïsoleerde eenheid. Innovatieve impulsen vind je buiten de begrenzingen van de eigen bedrijfsmuren.
Mashmark
Voor organisaties is het even onzinnig als ondoenlijk de vergelijking met concurrenten aan te gaan. De klassieke benchmark levert nog maar weinig bruikbare inzichten op en kan zelfs tot tunnelvisie leiden die ware vernieuwing in de weg staat. Wat dat betreft dekt de term mashmark de lading beter. Een mashmark geeft het niveau aan waarop een organisatie in staat is te integreren met de buitenwereld. Maar ook in hoeverre een organisatie in staat is nieuwe, flexibele samenwerkingsverbanden met partners en klanten te sluiten, zelfs als die zich in volstrekt andere bedrijfstakken of op andere continenten bevinden.”
Verhoogd innovatievermogen
Het idee van een platte wereld zonder grenzen waarin transparantie en openheid als culturele norm gelden, is allesbehalve nieuw. Open Source was op eenzelfde principe gebaseerd. En ook daar heeft de bereidheid om de meest diepgaande kennis met elkaar uit te wisselen het innovatievermogen sterk verhoogd. Ook al betekende dat dat het gangbare denken rond patenten en ‘intellectual property’ moest worden losgelaten.
TRIZ: systematisch analyseren
Innoveren vergt meer dan opgaan in het ecosysteem. Zo laat de van oorsprong Russische innovatieaanpak TRIZ zien dat innovaties, hoe onderling uiteenlopend ook, terug zijn te voeren op een overzichtelijk aantal patronen. Een systematische analyse van de bron van een probleem maakt het mogelijk innovaties te vinden die weinig met het onderwerp te maken hebben. Alleen het patroon komt overeen. Wat rest is een doorvertaling naar de actuele situatie om tot een nieuwe innovatie te komen. Van Grieken: “TRIZ is ‘Open Source’ voor businessideeën Innoveren wordt zo een reproduceerbaar proces waarin je niet alleen vertrouwt op je analytische vermogens, maar ook op een goed onderhouden database van patronen en oplossingen.”
Innovation zone
TRIZ past volgens Van Grieken ook uitstekend bij het dienstenpalet van Capgemini’s design centers. In deze prikkelende omgevingen komen teams van klanten, partners en consultants op vaak onconventionele manieren tot vernieuwingen. “Het is veelzeggend dat die design centers steeds meer worden gezien als permanente voorzieningen”, merkt Tolido op, “we zien dat daar innovaties ontkiemen, maar ook dat die centers gebruikt worden om innovatie in de organisatie te borgen. Innovatie wordt dan een kernproces waar je steeds weer mee bezig bent, het wordt dan letterlijk een fysieke ankerplaats voor innovatie, een ‘innovation zone’.”
Innoboxing
Innovatie is voor veel organisaties een kwestie van transformatie. En dat gaat verder dan een enkel innovatieproject of een inspirerende brainstormsessie. Innoveren vraagt om diepgaande veranderingen in delen van de organisatie. Bedrijfsstrategie, bedrijfsmodel en management, de operationele organisatie, de verschillende stakeholders, allemaal moeten ze op elkaar worden afgestemd. Niet door grootschalige, centraal geleide programma’s, maar door ‘innoboxing’. Door het vinden van een balans tussen de juiste, rationele stappen en het creëren van de emotionele beleving van het toekomstbeeld.
Voor meer informatie kunt u een e-mail sturen naar Ron Tolido, Koen Klokgieters of Hans van Grieken.