De in Nederland gevestigde chemische industrie kan ingedeeld worden naar basis- en fijnchemie.
Onder basischemie vallen:
- petrochemie
- polymeren / thermoplastics
- vezels
- industriële chemicaliën (organisch en anorganisch).
Bij de de fijnchemie gaat het om:
- verven en lakken
- farmaceutische grondstoffen
- prestatiechemicaliën.
In Nederland is de basischemie in volume en omzet het sterkst vertegenwoordigd
(ca 60% van de chemische activiteiten). Dit is voornamelijk te verklaren door
de ligging aan zee en de Nederlandse industriële historie met betrekking tot olie-import,
delving van kolen, en winning van zout en aardgas. De fijnchemie is op dit moment
het snelst groeiend.
De chemische sector is goed voor een omzet van circa € 34 miljard en is binnen
de Nederlandse industrie verantwoordelijk voor circa 10% van de werkgelegenheid,
15% van de productie, 20% van de export, 25% van de investeringen en 30% van de
onderzoeks- en ontwikkelingsuitgaven.
Visie
In de visie van Capgemini scoort de Nederlandse chemische industrie goed binnen
het gezelschap van de ‘oude’ EU-landen. De uitdaging op concurrentiegebied ligt
voor Nederland in de confrontatie met de ‘nieuwe’ EU-landen, het Midden-Oosten
en Azië.
Kijkend naar de externe omgevingsfactoren (beloningsniveau, algehele prijspeil,
kennis- en opleidingsniveau van de beroepsbevolking, etc.) ligt een toekomst voor
Nederland als vestigingsplaats voor fijnchemie en specialty-bedrijven meer voor
de hand dan een uitbreiding van de Nederlandse positie in de petro- en basischemie.
De huidige verdeling tussen basischemie en fijnchemie in Nederland moet dan ook
eerder worden verklaard vanuit het verleden en de lange levenscyclus van de kapitaalintensieve
productiemiddelen in de chemische industrie dan vanuit de actuele omstandigheden.
Voor de chemische industrie is verdere verbetering van de concurrentiepositie
mogelijk door succesvolle concepten uit andere sectoren over te nemen. In het
bijzonder voor chemische bedrijven met discrete producten is er op het gebied
van distributielogistiek nog winst te behalen door het toepassen van concepten
die zich hebben bewezen in de consumentengoederen - en automobielindustrie.
Capgemini verwacht een verdergaande consolidatie van de basischemie activiteiten
(veelal in internationaal verband), ondersteund door een constante stroom investeringen
in vooral optimalisatie van bestaande productiemiddelen teneinde concurrerend
te kunnen blijven produceren. Grotere uitbreidingsinvesteringen verwacht Capgemini
eerder in de fijnchemie.
De fijnchemie kan haar groei sterker aanzetten als zij haar toegevoegde waarde
versterkt op het gebied van productinnovatie en customer service. Hoe de verhouding
tussen basis- en fijnchemie zich daadwerkelijk zal ontwikkelen, hangt met name
af van de mate waarin industrie en overheden gezamenlijk in staat zullen blijken
een al dan niet vruchtbaar innovatie- en vestigingsklimaat te creëren.
Trends
De belangrijkste trends en bewegingen binnen de chemische industrie zijn:
De herstructurering van het productportfolio (in de richting van de fijnchemie) om de toegevoegde waarde (en daarmee de marges) te verhogen, en minder cyclisch gevoelig te zijn.
Maatregelen voor verhoging van de efficiëntie door:
- Reorganisatie en andere kostenbesparingsprogramma’s
- Het afstoten van minder winstgevende bedrijfsonderdelen
- Vereenvoudiging, uniformering en centralisatie van activiteiten, om daardoor de synergie binnen de eigen onderneming te versterken
Integratie tussen ondernemingen in de keten door investering van:
- Productiemiddelen op de site van de afnemer
- Aanleg van infrastructuur en utiliteiten
Consolidatie door fusies, overnames en joint ventures ten behoeve van:
- Vergroting van het marktaandeel
- Versterking van de synergie en efficiency
- Verschuiving / versterking van het productportfolio
Naleving van eisen van wet- en regelgeving:
- Verbetering van veiligheid en milieu door technische- en procesinnovatie
- Registratie en verslaglegging van bijvoorbeeld CO2-emissie, bedrijfsongevallen en –incidenten