De afrekening van de relatie
Auteur: Ton de Baaij
Publicatiedatum: 04-11-2004
Ik zou het geweldig vinden als ik helemaal wordt afgerekend op het proces, het hoe. Dan komt het goede resultaat vanzelf. De salesmanager doet er alles voor om resultaten te halen. Het maakt hem veel minder uit hoe hij dat stand heeft gebracht. Voor hem is de inhoud het belangrijkste.
Het is weer eind van het jaar. Het hele jaar gezwoegd om zoveel mogelijk resultaat te halen, waardoor mijn persoonlijke bankrekening verder kan groeien. Ik moet ook wel een goede extra beloning krijgen voor al de uren die ik in dit bedrijf stop, anders kan ik dat thuis nooit verantwoorden. Het hele jaar roep ik, dat ik het niet voor niets doe.
Ik heb menig gevecht gevoerd om er voor te zorgen dat de resultaten wel op mijn naam werden bijgeschreven. Nee, ik ben niet overal echt geliefd meer, maar daar doe ik het ook niet voor. Hoor hier een hardwerkende manager, die druk bezig is met de bedrijfsresultaten en misschien nog meer zijn persoonlijk gewin hierbij. Is dat denken en handelen vanuit het gemeenschappelijke belang? Ik denk van niet. Daarom: weg met die afrekenmechanismen, die zich vertalen in persoonlijk gewin en ten koste van het geheel kunnen gaan.
Ik vind dat resultaatafrekening op persoonlijk of groepsniveau de energie naar binnen richt in plaats van naar buiten. En misschien is zomaar afschaffen van het mechanisme ook weer doorschieten naar de andere kant. Zoals ik meer in mijn columns heb benadrukt: doorschieten in één pool betekent altijd dat de andere pool buiten beeld is. En dat is armoede.
Hoe dan wel? Hoe werkt een afrekenmechanisme stimulerend, motiverend en belonend? Hoe kan zo’n mechanisme het geheel, de organisatie helpen haar doelstellingen te bereiken? Als ik naar mijn eigen doelstelling kijk, die ook in mijn afrekening aan het einde van het jaar in pegels wordt vertaald, dan constateer ik in september dat ik nooit meer kan halen wat is afgesproken.
Hoe ik ook mijn invloed heb aangewend, hoe ik ook mijn best heb gedaan, hoe ik ook mijn aandacht heb gericht, het is me niet gelukt. En dan krijg ik het gevoel, de gedachte, dat het voor niets is geweest. Zelfs dat wat ik wel heb bereikt, lijkt niet meer te tellen. Vreemd, ik ben echt niet het hele jaar bezig geweest met wat ik aan het einde van het jaar persoonlijk financiëel daaraan zal overhouden. Maar nu ik het niet ga halen, gebeurt wel het tegenovergestelde. Wat kan het schelen. Het beïnvloedt mij en de dus ook de relatie met mijn werkgever. Ik ga wel door met mijn werk, zoals ik dat steeds heb gedaan, maar het feit dat die gedachte, dat gevoel in me opkomt, kan toch niet de bedoeling zijn van het afrekenmechanisme.
Verschillende polariteiten worden figuren voor mij:
- ‘naar binnen gericht <--> naar buiten gericht’;
- motivatie <--> demotivatie;
- individueel belang <--> gemeenschapsbelang.
Een goed afrekenmechanisme zorgt voor de juiste balans in de aandacht die binnen en buiten nodig is, die voldoende motiveert zonder overdrijven en demotivatie voorkomt, en die zowel het individuele als het gemeenschappelijke belang dient.
Als ik naar mezelf kijk, werk ik niet harder door de financiële consequenties van het afrekenmechanisme. Dus kan zo’n mechanisme ook nog een keuze zijn? In een sollicitatiegesprek met iemand die voor de vacature van accountmanager kwam, merkte ik hoe belangrijk de financiële consequenties van zijn succes en falen voor hem waren. Kicken op succes, maar dat moet dan ook gepaard gaan met persoonlijke financiële successen. Een belangrijke drijfveer voor hem. Voor een sales is dat denk ik ook belangrijk. Dus dat past wel. Maar moet iedere werknemer hier nou mee worden opgezadeld?
Kiezen
Laten we even uitgaan van het principe dat afrekenmechanismen wel hun functie
hebben, maar dat het af hangt hoe je het invult. Stel dat ik word afgerekend op
datgene waar ik mee bezig ben en waar de organisatie ook wil dat ik mee bezig
ben. In dat geval kan ik voor honderd procent individueel worden afgerekend. Dan
worden mijn inspanningen financieel afgerekend en ik heb er honderd procent invloed
op. Hoe kunnen we er dan tegelijk voor zorgen dat ik mijn resultaat niet ten koste
van de ander haal, waardoor ik de gemeenschap een slechte dienst bewijs?
Ik begeleid medewerkers op levens- en loopbaanvraagstukken, dat tot uiting kan komen door ziekte, stagnatie in groei of ongewenste verandering van gedrag. Mijn aandacht is dus vooral naar binnen gericht. De sollicitant, die inmiddels is aangenomen, staat opgesteld om zoveel mogelijk business binnen te halen. Zijn aandacht is dus vooral naar buiten gericht. Samen werken we in een gemeenschap en dragen op onze eigen wijze daar een steentje aan bij. Het ‘wat’ is duidelijk. Dat bepaalt het gebied waarop de afrekening plaats zou kunnen vinden. Ik zou het geweldig vinden als ik helemaal wordt afgerekend op het proces, het hoe. Dan komt het goede resultaat vanzelf.
Als ik word afgerekend op het resultaat, dan kan dat het proces van herstel negatief beïnvloeden, omdat ik dan de neiging kan hebben te willen sturen naar een resultaat. Dat werkt zeker niet helend in mijn werk. De salesmanager doet er alles voor om resultaten te halen. Het maakt hem veel minder uit hoe hij dat stand heeft gebracht. Voor hem is het resultaat het belangrijkste. Voor een specialist is dat de inhoud. Inhoud versus proces versus inhoud. Aangezien in het midden altijd de waarheid ligt, zou hier ook de keuze gemaakt moeten worden. Ik kies voor proces. De sales voor resultaat. De specialist voor inhoud. Ieder ons talent, ieder ons vermogen en verlangen. Dat maakt ons samen sterk. Ik moet weer aan de ganzen denken, die zo duidelijk elkaars talenten en de wederzijdse afhankelijkheid gebruiken.
Dus …
Bij een afrekenmechanisme zijn een aantal componenten belangrijk. Wat willen
we samen bereiken, wat draag jij daar als individu in bij en welke bijdrage heb
jij daarvoor van de ander nodig? Hoe raak jij gemotiveerd (proces of inhoud?)
en hoe gedemotiveerd? Welk gemeenschappelijk belang wil jij dienen als individu?
Het zijn deze componenten die als polariteit gezien moeten worden en vanuit het
midden hiervan kun je samen tot een afrekenmechanisme op maat komen. Helemaal
links, helemaal rechts, een beetje van dit, een beetje van dat? Zo ga je vanuit
de relatie de je met elkaar hebt de afrekenvariabelen bepalen. En zo is het mechanisme
een hulpmiddel voor de goede relatie.
Reacties zijn welkom op ton.de.baaij@capgemini.nl.
*** Column in de reeks ‘Collaborate Belongs Everywhere’. Verdiepingsslagen over samenwerking die ieder mens overal nodig heeft, ook in het werk. De columns op deze website worden op persoonlijke titel geschreven.***