Er is beweging!
Auteur: Hein van Duivenboden
Publicatiedatum: 29-03-2004
Het gaat gebeuren. Vanuit een onverwachte hoek, maar toch. Ondanks dat het economisch tegenzit, de overheid een terugtrekkende beweging maakt (minder regels) en budgetten onder druk staan, komt de elektronische overheid van de grond.
Ik kom tot bovenstaande conclusie door eens te kijken naar de persberichten van de afgelopen periode. Een greep hieruit:
- ‘Elektronische uittreksels uit het Handelsregister rechtsgeldig’;
- ‘Voorbereiding wetgeving Basis Bedrijven Register’;
- ‘Proef met digitale aangifte bij politie succes’.
Deze initiatieven markeren wat mij betreft een fundamentele verandering: de barrière ‘wetgeving’ en ‘juridisch niet haalbaar’ wordt steeds vaker geslecht. Dit houdt in dat vele discussies binnen de overheden die ik meemaak als adviseur, niet zomaar platgeslagen kunnen worden. Argumentaties zoals ‘dat is juridisch niet haalbaar’, ‘wij moeten een ondertekende vergunning versturen’, voldoen niet meer om initiatieven te blokkeren.
Dit doet me ook denken aan een succesvol Zweeds project. In dit project is een digitaal patiëntendossier gerealiseerd dat zowel door de patiënt, de huisarts, de specialisten en verpleegkundigen van het ziekenhuis te raadplegen is. Het project is vele malen onderscheiden met innovatieprijzen.
Nu heeft de Zweedse Privacy Board (vergelijkbaar met het College Bescherming Persoonsgegevens) het project verboden. Immers, volgens de huidige wetgeving in Zweden mag een patiënt zijn dossier niet inzien. De initiatiefnemers van het project hebben nu een rechtszaak aangespannen. In het geval dat ze deze rechtszaak verliezen zullen ze voorstellen doen voor nieuwe wetgeving.
Dit Zweedse voorbeeld geeft aan dat de bestaande juridische structuren niet voldoen aan de nieuwe mogelijkheden van Informatie en Communicatie Technologie (ICT) en de wijze waarop de maatschappij hiervan gebruik wil maken. Het geeft ook aan dat initiatiefnemers deze belemmeringen niet meer accepteren: ‘als het moet dan wijzigen wij de wet’, is hun credo.
Uit de persberichten van afgelopen week zie ik ook een andere drijfveer nadrukkelijk naar voren komen: besparingen. De proef met de digitale aangiftes in de regio Limburg-Noord is een succes. Ruim een derde van de aangiftes wordt daar via de digitale snelweg ingediend. Een agent is in plaats van een half uur nu hooguit tien minuten bezig om de aangifte verder te verwerken.
Juist vanuit de drijfveer van besparingen wordt de elektronische overheid verder vorm gegeven. En daarbij gaat het niet alleen om besparingen voor de overheid. Ook voor burgers en bedrijven is het eenvoudiger om op digitale wijze aangiftes bij de politie te doen.
Daarnaast zijn de elektronische uittreksels uit het Handelsregister tegenwoordig rechtsgeldig. Jaarlijks worden ruim 1,2 miljoen uittreksels verstrekt. De kosten die in rekening worden gebracht zijn verlaagd van € 11,- voor een papieren versie naar € 7,50 voor een elektronische versie. Dit kan dus ruim € 4 miljoen aan lastenbesparingen opleveren.
Nu is die € 4 miljoen maar een schijntje. Uit de nulmetingen naar administratieve lasten voor bedrijven komt een last van € 17,1 miljard naar voren. De overheid wil 25% - dus ruim € 4 miljard – van deze lasten verminderen. Dit zal ongetwijfeld voor een deel gerealiseerd worden door het slim inzetten van ICT, maar ook door regels te verminderen of te vereenvoudigen. Of door beide gelijktijdig in te zetten, zoals bij de realisatie van het Basis Bedrijven Register.
En dan begint het er toch werkelijk op te lijken. De mogelijkheden van ICT werden vaak begrensd door juridische belemmeringen en nu zie ik het omgekeerde ontstaan: de juristen en de ICT-ers hebben elkaar gevonden. Juristen en ICT-ers let op: samen maken jullie de slag naar een elektronische overheid.
*** De columns op deze website worden op persoonlijke titel geschreven.***