Van duaal naar polair denken
Auteur: Ton de Baaij
Publicatiedatum: 16-06-2003
Als de economie in zwaar weer verkeert, nemen bedrijven maatregelen om de winst te behouden, het verlies te beperken of zelfs te overleven. Human Resources verdienen het geld en zijn vaak ook de grootste kostenpost. Zo kom je wel meer paradoxale kwesties tegen op het bureau van het management.
Een groeiend aantal mensen zonder baan en salarisontwikkelingen die de inflatie niet kunnen bijhouden, zorgen ervoor dat mensen geen grote aanschaf meer (kunnen) doen. Bedrijven raken zo hun produkten niet meer kwijt en zijn genoodzaakt hun produktie te verlagen. Zo komen we in een neerwaartse spiraal. Met minder produktie heb je ook minder opbrengsten. En dat geldt zeker voor de dienstverlenende sector, waarin juist mensen het kapitaal zijn. De korte en lange termijn ontwikkelingen vragen om de beurt de aandacht. Een paar jaar geleden was de arbeidsmarkt te klein en nu geldt dat voor de afzetmarkt.
Duaal denken
Wij, van de westerse beschaving, denken nu eenmaal duaal - het een óf het ander
- in plaats van polair - het een én het ander -. Wij zijn opgegroeid met ‘je bent
goed’ of ‘je bent slecht’. Jan ten Hoopen zong destijds ‘je bent alles’ en dat
klopt. De ene keer ben je goed en de andere keer ben je slecht.
Voor een gezonde bedrijfsvoering is het nodig om altijd beide polen in een polariteit tot je beschikking te hebben, zodat je kunt kiezen: korte termijn en lange termijn; kwaliteit en kwantiteit; veel winst scoren en continuïteit nastreven; etc. Dat geldt ook voor loopbaanbegeleiding. In goede tijden lijkt het niet nodig en in slechte tijden is er geen geld voor.
Polair denken
Zowel werkgever als werknemer hebben een verantwoordelijkheid in gerichte aandacht
voor loopbaanontwikkeling. Vreemd dat beide dezelfde keuzes maken. In slechte
tijden lijkt iedereen alleen maar te willen overleven. Bedrijven ontdoen zich
van de in goede tijden te veel aangenomen en kwalitatief minder passende mensen.
En mensen willen zo lang mogelijk niet ontslagen worden, omdat de gehele arbeidsmarkt
op zo’n moment slecht is. In goede tijden willen werkgevers graag zoveel mogelijk
mensen om hun winst te maximaliseren. Mensen gebruiken de goede tijden graag om
veel geld te verdienen en zo snel mogelijk carrière te maken. Dus wordt er veel
geïnvesteerd door beide middels bijvoorbeeld opleidingen en dat lijkt op loopbaanontwikkeling.
Dat is echter onjuist. Het is wel zo dat opleidingen en ervaringen bijdragen aan ontwikkeling van de mens, maar als er geen zelfreflectie is, geen talentonderzoek wordt gedaan, geen adaptief vermogen wordt ontwikkeld, blijft er in slechte tijden niets over van de investeringen. Voor de werkgever niet en ook voor de werknemer niet. Dan is alleen ontwikkeling gemaakt in wat de omgeving nu het hardst nodig heeft en waarin het meeste geld is te verdienen óf alleen in wat de medewerker het hardst nodig heeft en krijgt als een kadootje van de goede economie. De oorsprong van ontwikkeling ligt binnen in de mens én in relatie met de omgeving opgeslagen.
Dat houdt in, dat je altijd goed contact moet hebben met jezelf én met de omgeving waarin je vertoeft. Dan kies je voor wat beide helpt of gaat helpen. Dan blijven je investeringen de moeite waard en sta je niet met lege handen aan het eind van de goede tijden. Dan speel je van binnen uit in op de gebeurtenissen in je omgeving. Graag verwijs ik hiervoor naar mijn columns over adaptiviteit.
Stroom
“Ik was de beste projectmanager, die ze hadden. Tenminste, dat zeiden ze altijd
tegen mij en bovendien bleek dat ook wel uit de beoordelingen. Mijn groeilijn
was sterk stijgend, dus ik dacht dat ik goed bezig was. Nu zeggen ze ineens tegen
me, dat ik teveel verdien voor wat ik kan. Hoe kan dat nou toch?”
Tsja, de tijden zijn veranderd. Projectmanagers zonder kennis van de materie worden niet meer gevraagd en dan prijs je jezelf uit de markt. Dit slachtoffer van de andere tijden heeft onvoldoende contact gehad met de ontwikkelingen in zijn omgeving. Hij liet zich leiden door complimenten en heeft zich nooit afgevraagd: welk verschil maak ik uit in mijn omgeving of welk verschil wil ik uitmaken in de wereld? Deze tegenslag helpt misschien, want met de stroom mee kom je jezelf nauwelijks tegen. En als je jezelf beter kent en weet wat je wilt en tegelijk goed contact onderhoudt met de omgeving, kun je altijd de stroom maken. Stroom is toch plus én min?
Als je als bedrijf geen aandacht besteedt aan loopbaanbegeleiding werk je niet aan de continuïteit van je bedrijf en maak je onvoldoende gebruik van de potentie die je in huis hebt. Als je als medewerker geen aandacht besteedt aan loopbaanontwikkeling werk je niet aan de continuïteit van je bijdrage in de samenleving en maak je onvoldoende gebruik van de potentie jezelf te verwezenlijken.
Management
Terug naar het bureau van het management, waar vaak beslissingen worden genomen
op basis van het duale denken. “We rekenen onze managers af op de hoeveelheid
medewerkers die ze hebben, want hoe meer medewerkers hoe meer winst. Werk is er
genoeg, we hebben alleen te weinig mensen. Straks neemt de concurrent alle potentiële
medewerkers aan en hebben wij niets. Dan verliezen we marktaandeel. Dus de mensen
die we hebben, moeten we houden en we moeten er nog veel meer aantrekken. Kunnen
we nog iets aan de salarissen doen? Wat kunnen we doen aan retentie?” Zo klinkt
het aan het bureau in goede tijden. In slechte tijden is het net andersom: “We
rekenen onze managers af op de hoeveelheid medewerkers die ze hebben, want we
hebben er veel te veel. Zoveel markt is er niet en onze mensen verdienen ook veel
te veel. Kunnen we daar niets aan doen?”
Alsof er maar één keuze is. Naar mijn mening moet je in goede tijden letten op de kwantiteit én de kwaliteit van je formatie. Tevens moet je je kapitaal zodanig begeleiden dat ze in elk getijde een bijdrage kunnen leveren. En in slechte tijden is het belangrijk aandacht te besteden aan uitstroom én retentie, beide zijn loopbaanontwikkelingsaspecten.
Met welke bemanning kun je in elk getijde een bijdrage leveren? Waarschijnlijk de individuen, die vanuit hun eigen potentie hebben leren werken zodanig dat ze de getijden vormgeven. De individuen die polair denken en altijd keuzes kunnen maken vanuit hun eigen authenticiteit in verbinding met wat er in de omgeving gebeurt. De medewerker die werkelijk interesses hebben in hun talenten en zich graag willen verwezenlijken. De spelers die een wedstrijd kunnen keren en niet alleen opvallen als het collectief goed presteert.
Zo ligt er voor ieder individu dat in deze tijd met vakantie gaat een uitdaging om na te denken over zichzelf. Welk verschil wil ik eigenlijk uitmaken én in welke omgeving kan ik dat het beste bereiken?
Prettige vakantie!
*** De columns op deze website worden op persoonlijke titel geschreven.***