Is gezond zijn gewoon?
Auteur: Ton de Baaij
Publicatiedatum: 24-01-2003
Ik rijd naar huis en de radio roept me toe: “Het aantal WAO’ers moet terug”. De reclame volgt met campagnes om zieke medewerkers zo snel mogelijk weer aan het werk te krijgen: “Bel ze de eerste dag, dat helpt...”. De volgende spot: “Ja, laat nu je baas maar los...”. Hebben we het dan helemaal niet meer over gezonde, goedfunctionerende werkende mensen?
De overheid maakt zich natuurlijk druk over alle kosten die WAO’ers tot gevolg hebben en het verlies aan capaciteit op de arbeidsmarkt. Natuurlijk wil de verzekeringsmaatschappij wel profiteren van de afkoopsommen die bedrijven aan hun vertrekkende medewerkers ter beschikking stellen. En natuurlijk is het economisch verstandig om zieke medewerkers zo snel mogelijk aandacht te geven opdat ze eerder weer bijdragen aan het bedrijfsresultaat. Allemaal mooi, maar soms lijkt het wel of er geen gezonde arbeidskrachten meer bestaan. Er wordt in ieder geval weinig over gerept, want alle aandacht gaat uit naar de zieke of uitstromende medewerker. Hoe krijg je als ‘gewone’ medewerker nog aandacht? Het doet me denken aan een kind dat corrigerend wordt toegesproken als hij of zij iets misdaan heeft. Als dat de enige aandacht is die het kind krijgt, zal het snel weer iets uithalen. Negatieve aandacht vragen, noemen ze dat. Waarom zou je niet ziek worden als je aandacht nodig hebt en deze alleen krijgt als je ziek bent? Ik stel voor dat we dit nieuwe jaar beginnen met de medewerkers die gewoon gezond zijn en goed functioneren eens wat meer aandacht te geven.
Een mens wordt geboren met de behoefte erbij te horen en een bijdrage te leveren aan de maatschappij. Daarnaast heeft een mens de behoefte zich te ontwikkelen en zich te differentiëren. Nelson Mandela heeft eens gezegd, dat de mens niet bang is om te falen maar bang is voor zijn succes. In ons socialisatieproces zou dat heel goed kunnen, want als je hoofd boven het maaiveld uitsteekt moet je leren tijdig te bukken. We worden gestraft als we falen. Dat is onze leerschool. Dat vinden we niet leuk, maar we kennen het falen en het straffen. Als je het goed doet mag je niet naast je schoenen lopen of krijg je op je kop als het een keer minder goed gaat. Kortom, de uitspraak van Mandela refereert aan onze prestatiemaatschappij. Je bent goed, als je goed presteert, dan hoor je erbij. Om te differentiëren ga je nog meer je best doen. Als dat lukt, val je op. Als je boven je kunnen terechtkomt, word je ziek. Dan beginnen direct de Arbo-diensten te bellen om te vragen hoe het met je gaat. Zo differentieer je dus in deze maatschappij: presteren tot je toppen of presteren tot over je toppen. Gewoon gezond zijn en gewoon functioneren is goed voor het arbeidsproces en voor je behoefte aan verbinding, maar hoe kun je differentiëren zonder risico op ziekte? Ik geloof in oprechte aandacht, intentie en actie vanuit jezelf naar je omgeving. Daarmee beïnvloed je je omgeving met wie je bent, wat je wilt en met wat je belangrijk vindt. Dat geldt ook voor Human Resources. Als een manager oprecht aandacht en intenties heeft voor zijn of haar medewerkers en hier ook naar handelt, hoef je niet ziek te worden om aandacht te krijgen. Dan word je al gezien door wie je bent, waarin je bijdraagt en hoe je dat doet.
Goedbedoeld
“Ik kwam gisteravond thuis en ik was doodop. Ik hield de deurklink van de kamer
in mijn hand en liet al mijn gedachten over mijn werk in de hal achter. Ik laadde
me op voor het gezin. Met al mijn vergaarde energie ging ik naar binnen en gaf
mijn vrouw en kinderen een zoen en vroeg hoe hun dag was geweest. Ze begonnen
te vertellen en ik voelde me vollopen. Met de grootste moeite kon ik adequaat
reageren op wat ze vertelden. Af en toe kreeg ik een verwijt te horen, omdat ik
gisteren waarschijnlijk niet goed had opgelet bij hun vertellingen. Ik moest nodig
naar het toilet en toen ik daar zat dacht ik: Hoe houd ik de hele wereld tevreden?
Ik ben de hele dag bezig om mijn medewerkers aandacht te geven en ‘s avonds doe
ik dat thuis met mijn vrouw en kinderen. Ik weet hoe belangrijk dat is, want ik
weet heel goed hoe het voelt als er niemand in jou is geïnteresseerd.” Deze manager
doet vreselijk zijn best en hij meent het ook van harte. Hij wil geven wat hij
zelf ook zo nodig heeft. Maar het is niet oprecht meer. Het is fixatie geworden,
zoals de Arbo-dienst je op de eerste ziektedag belt. Deze manager handelt niet
vanuit oprechte aandacht en intentie. Het is waarschijnlijk wel zo begonnen, maar
uiteindelijk is hij een karikatuur van zichzelf geworden. De manager die altijd
aandacht heeft voor zijn medewerkers. De vader die altijd aandacht heeft voor
zijn gezin. Deze man gaat voorbij aan zijn eigen behoeften. Misschien is hij ze
wel vergeten. Op een goede dag zal de Arbo-dienst ook hem bellen en zal zijn gezin
misschien ook vragen hoe het nou met hem is? Oprechte aandacht en intentie komt
van binnenuit en gaat niet voorbij aan de eigen behoefte, want als iemand niet
goed voor zijn/haar eigen behoefte kan zorgen is de kans op ziekte groot. Om te
weten welke behoefte iemand heeft is het noodzakelijk daar aandacht aan te geven.
Dat gaat bij de ene persoon makkelijker dan bij de ander. In onze opvoeding hebben
we geleerd om onze behoeften aan de kant te schuiven in plaats van om er goed
naar te luisteren. Toch is aandacht geven aan welke behoefte een medewerker heeft,
de beste aandacht die je kunt geven. Het kan een medewerker aan het denken zetten
en het voelt als oprechte interesse. Degene die de medewerker deze aandacht geeft,
heeft ook aandacht nodig voor zijn/haar eigen behoeften. Dat verhoogt de oprechtheid
van de aandacht en intentie, doordat de aandachtgever heeft ervaren wat deze aandacht
over de persoonlijke behoeften tot gevolg heeft: gezien worden en mijn behoeften
mogen er zijn. Het zou mooi zijn als elke manager deze aandacht van zijn manager
krijgt en deze ook kan geven aan zijn medewerkers.
Hoe zit het eigenlijk met jouw behoeften, want gewoon gezond zijn is bijzonder.
Laten we dat zo houden.
Gelukkig nieuwjaar!
*** De columns op deze website worden op persoonlijke titel geschreven.***