Help! Mijn relaties lopen stuk!
Auteur: Ton de Baaij
Publicatiedatum: 23-11-2007
Veel managers en medewerkers hebben geen weet van hoe ze samen vorm geven aan hun relatie. Ze hebben geen idee wat hun eigen aandeel hierin is. Meestal zijn de omstandigheden van de omgeving en de onuitgesproken verwachtingen van elkaar de basis voor de relatie.
In de beweging van yin en yang, van binden en boeien, van aanklampen en loslaten, is het tegen het einde van 2007 weer tijd voor retentie. Het is bekend dat bedrijven hun werknemers ontslaan als de tijden slecht zijn om daarna premies in het vooruitzicht te stellen als je een nieuwe werknemer aanbrengt als collega. Het behouden van relaties is een stuk moeilijker dan relaties verbreken. Vakbewegingen van werkgevers en werknemers zijn samen met de regering druk bezig om het verbreken van werkrelaties makkelijker te maken voor werkgevers. Ze komen er nog niet uit. In slechte tijden wil de werkgever de werknemer gemakkelijk kwijt kunnen. Het zijn diezelfde tijden waarin een werknemer blij is met zijn vaste baan. Dat is anders als de getijden gunstig gestemd zijn. Dan is de werknemer vrij om de relatie eenvoudig te verbreken en zich te bewegen op de gewillige en hongerige arbeidsmarkt. En juist dan wil de werkgever de banden met de overgebleven werknemers eens goed aantrekken. Retentie is het sleutelwoord op de golf van voorspoed, die altijd volgt op de diepte van tegenspoed, waarin uitstroom het sleutelwoord is.
Relaties lopen juist stuk omdat er geen evenwicht is gedurende de relatie. In goede tijden kiest de werkgever voor de yin-kwaliteiten en doet er alles aan om de medewerker te binden door deze aandacht en erkenning te geven. Het doet zich voor als de zorgende en gevende ouder - de moeder - voor het kind. In slechte tijden komen de yang-kwaliteiten naar voren bij de werkgever. Dan staat de kritische en aanklagende ouder – de vader – op, die het kind de les leest, onder druk zet en dreigt met een breuk van de relatie. Het vreemde is dat zowel werkgever en werknemer zich van dezelfde onbalans bedienen. De werknemer leest de werkgever de les in goede tijden: “Als ik niet meer ga verdienen en als ik geen beter werk krijg, ga ik hier weg”. Zo zijn veel werkrelaties gebouwd op ouder-kind relaties, waar in de ene keer de een de ouder is de andere keer de ander. Deze onevenwichtigheid zorgt er voor dat de macht van de relatie altijd bij een van de twee ligt.
Vruchtbare, harmonieuze, zinvolle relaties zijn gebaseerd op het evenwicht van yin en yang, op gelijkwaardigheid waarin alle kwaliteiten voortdurend aanwezig zijn; in goede en slechte tijden. De volwassen relatie is gebaseerd op gelijkwaardigheid, waarin ieder haar eigen verantwoordelijkheid neemt; waarin beide uitgaan van feiten; waarin beide denken en handelen vanuit de actuele situatie; waarin er plaats is voor kritiek en plaats is voor waardering; waarin ik niet voor jou hoef te zorgen en jij niet voor mij; waarin we elkaar altijd met respect benaderen en behandelen. Als ik, als werkgever, geen mogelijkheden meer zie voor een vruchtbare relatie met jou, zeg ik dat tegen jou. Het zegt namelijk niets over jou en niets over mij. Het zegt alles over onze relatie, hoe jij en ik die samen vorm geven in de steeds wisselende omstandigheden die er zijn. En zolang jij en ik er samen geen vruchtbaarheid aan kunnen geven, helpt het mij niet en jou ook niet. Daar hebben we beide onze eigen verantwoordelijkheid in; als twee volwassen mensen.
Een relatie is dat wat we samen hebben met elkaar; van begin tot einde geven we daar samen vorm aan. Als ik bij jou kom en vraag of je alsjeblieft bij mij wilt werken, begint onze relatie met onevenwichtigheid. Ik breng direct mijn afhankelijkheid in. In slechte tijden resulteert dat altijd in het omgekeerde. Dan neem ik de macht die jij al zolang hebt gehad. De kwaliteit van een relatie begint bij het prille begin en hangt gedurende de gehele relatie af van wat we elkaar bieden aan geloofwaardigheid, vertrouwen, respect, erkenning, aandacht en het nakomen van beloftes. Dan hebben we loyaliteit voor elkaar; dan heeft onze relatie zin. Een collega kwam in een ernstige privé crisis terecht. Hij gaf aan in welke mentale problemen hij zat en per direct maakte zijn werkgever zijn agenda schoon en gaf hem veel ruimte en aandacht. Hij voelde zich in zo een warm nest, dat hij alle openstaande sollicitaties stop heeft gezet. De waarde voor deze verbinding was belangrijker voor hem dan de aanlokkelijke beloftes van de potentiële nieuwe werkgevers. Ineens zag hij hoe ze van beide kanten steeds vorm hebben gegeven aan hun relatie en hoe zich dat nu openbaarde. Retentie is optima forma.
Veel managers en medewerkers hebben geen weet van hoe ze samen vorm geven aan hun relatie. Ze hebben geen idee wat hun eigen aandeel hierin is. Meestal zijn de omstandigheden van de omgeving en de onuitgesproken verwachtingen van elkaar de basis voor de relatie. Hierdoor kunnen allerlei onbeïnvloedbare factoren invloed uitoefenen op de vruchtbaarheid van de relatie. Als de tegenwind groot is, blijkt welke kwaliteit de relatie heeft. Ik geef jou de schuld van de tegenwind of hoe slecht je omgaat met die tegenwind. En jij doet dat met mij. Zo vormen we samen onze relatie: onbewust; onuitgesproken verwachtingen; bewegend op de stroom; onwetend over onze behoeften. En als de omstandigheden veranderen en een van ons twee komt in een comfortabele positie, spelen we deze onbewust of bewust uit. Ik voel ineens hoe slecht je eigenlijk hebt gepresteerd de afgelopen jaren. Jij voelt ineens hoe ongeloofwaardig en onbetrouwbaar ik altijd ben geweest. Dan ineens zie ik hoe slecht jij vorm hebt gegeven aan onze relatie en jij doet datzelfde bij mij. We projecteren het liefst alles op de ander. We hebben beide geen weet hoe we dat doen.
Retentie is nodig als de werkgever geen idee heeft hoe hij vormgeeft aan de relatie
met zijn werknemers en visa versa. Retentie is nodig als de relatie tussen werkgever
en werknemer altijd ongelijkwaardig is en de rollen van ouder en kind onder elkaar
worden verdeeld. Retentie is nodig als wij de omstandigheden van de situatie samen
niet aan kunnen: als ik met je wil, wil jij niet; als jij iets met mij wilt, wil
ik niet. Welke relatie hebben we eigenlijk met elkaar? Ik heb samen met Marieke
Mouwe van Capgemini Academy de workshop ‘Help! Mijn relaties lopen stuk!’ ontwikkeld,
waarin jouw aandeel in de relatie als werkgever of jouw aandeel in de relatie
als werknemer inzichtelijk wordt. Hoe meer inzicht je hebt over je eigen aandeel
in relaties, hoe meer verantwoordelijkheid je daarover kan nemen. Het is juist
die verantwoordelijkheid waaraan het vaak ontbreekt in relaties, zoals werkrelaties,
waardoor retentie ineens boven aan de agenda van werkgevers staat.
Reacties zijn welkom op ton.de.baaij@capgemini.com.
***Column in de reeks ‘Collaborate Belongs Everywhere’. Verdiepingsslagen over samenwerking die ieder mens overal nodig heeft, ook in het werk.***