Samen kom je hoger en verder
Auteur: Ton de Baaij
Publicatiedatum: 22-07-2004
Net zoals ganzen, zijn mensen wederzijds afhankelijk van elkaars bekwaamheden en vermogens, elkaars unieke samenstellingen van gaven, talenten, bronnen. Als we net zoveel benul hadden als ganzen zouden we elkaar ook bijstaan in moeilijke tijden, net zoals we dat doen in goede tijden.
Rond de eeuwwisseling waren de werknemers de baas in arbeidsland. Zoals iedereen weet was er toen meer werk te doen dan er mensen beschikbaar waren. De strijd om de werknemer barstte los en de gekste dingen werden beloofd aan het toekomstige lid van de organisatie. Maar ja, dan verandert de wereld weer. Om een pakketje aandelen te krijgen betaalde je destijds veel en het geloof dat het nog meer zou worden was erg groot. Ik heb nog Versatel gekocht voor 80 euro. Nu wacht ik met verkopen, want de prijs is nu nog geen anderhalve euro. Ik ben destijds met de emotie meegegaan die alom overheerste. Ik heb nu spijt dat ik geen balans heb gehad in de emotie en de ratio bij het opbouwen van mijn aandelenpakketje. Beide polen hebben hun waarde. Als je doorslaat naar één pool, verdwijnt de ander uit zicht en heb je geen keuze meer beschikbaar. Dat geldt ook voor de economie, waarin de werkgevers weer de baas zijn. Zo schieten we weer de andere kant op.
Wij, mensen, hebben zo de neiging te vervallen in een pool. Dan gaan we met zijn allen weer centraliseren (shared services) om vervolgens weer de taken en verantwoordelijkheden zo laag mogelijk in de organisatie te leggen. De individualiseringstroom van de laatste jaren heeft een hoop mensen eenzaam gemaakt. Als het allemaal meezit, gaat zo’n stroom ook door het bloed stromen en wordt het een waarheid.
‘Nee, ik ga niet op een teamsport, want ik wil sporten als ik dat wil. Dus kies ik voor een individuele sport. Die kan ik doen wanneer ik wil en ben ik niets verplicht aan anderen of nog erger, afhankelijk van anderen.’ - In een tijd waarin je als werknemer het voor het kiezen hebt, wordt dat gevoel alleen nog maar sterker.
‘Ik bepaal zelf welke kant ik op ga.’- Nu het allemaal wat moeilijker gaat en je het niet meer zo voor het kiezen hebt, komt de armoede naar boven en sta je er helemaal alleen voor. ‘Ik mis de aandacht van mijn manager’ of ‘Ze geven helemaal geen richting aan. Hoe weet ik dan waarop ik me moet richten met mijn activiteiten?’ Als ik dit zo opschrijf, voel ik de eenzaamheid van die mens die zo spreekt. Waar is de gemeenschap gebleven om op terug te vallen? Vergeten aandacht aan te besteden, toen het zo goed ging?
Van ganzen leren
Ik heb al eerder in columns geschreven over de spanning in de polariteit van
verbinding en differentiatie. Die spanning is nodig voor een gezond leven. Als
je doorslaat in een pool gaat er op den duur iets mis. We zijn wezens van relatie
en gemeenschap, maar we zijn anders dan dieren die alleen bij een kudde willen
blijven. Milton Olsen is een naturalist en onderstreept hoeveel we van ganzen
kunnen leren. Ik heb dat verhaal gehoord en het raakte me diep.
1. Als iedere vogel met zijn vleugels klappert, creëert hij een opwaartse kracht voor de vogels die hem volgen. Door in een V-formatie te vliegen, behaalt de vlucht vogels 71% meer vliegbereik dan een vogel die alleen vliegt.
Les: mensen die een gemeenschappelijke richting en gemeenschapsgevoel delen zullen sneller en makkelijker hun doel bereiken, omdat ze reizen op de drijfkracht van de ander. Dat is een universele collectieve les.
2. Als een gans uit de formatie gaat, voelt hij meteen de vertraging en weerstand van het alleen vliegen en zal snel weer in formatie gaan vliegen om zo gebruik te maken van de opwaartse druk van de vogel die voor hem vliegt.
Les: Als we net zoveel gezond verstand hebben als een gans, zullen we in formatie blijven met degene die op weg zijn naar waar we heen willen en zijn we bereid om hulp van hen te aanvaarden, net zoals wij hulp geven aan anderen.
3. Als de gans die op kop vliegt, moe wordt, draait hij door in de formatie en gaat een andere gans op kop vliegen. Een les van onschatbare waarde, die we bij al ons teamwork moeten toepassen. Het loont om de moeilijke taken steeds weer van elkaar over te nemen en het leiderschap te delen.
Les: Net zoals ganzen, zijn mensen wederzijds afhankelijk van elkaars bekwaamheden en vermogens, elkaars unieke samenstellingen van gaven, talenten, bronnen of wat autochtone samenlevingen noemen: het goede, het ware en het mooie.
4. De ganzen in formatie snateren van achteren om de ganzen voorop aan te moedigen hun snelheid hoog te houden.
Les: we moeten er zeker van zijn dat ons gesnater van achter aanmoedigend is. En niet iets anders. In groepen waar meer aanmoediging is, dan grote onenigheid, is de productie veel hoger/groter – de kracht van aanmoediging. Ik houd nu eenmaal van het woord aanmoediging (courage), omdat het betekent: iemand’s hart bijstaan, iemand’s kern bijstaan. Iemand’s kern aanmoedigen, iemand’s hart aanmoedigen, die kwaliteit van snateren, bedoel ik.
5. Als een gans ziek wordt, of gewond raakt, of wordt neergeschoten, gaan twee ganzen uit formatie en volgen de uitgevallen gans om hem te helpen en te beschermen. Ze blijven erbij totdat deze weer kan vliegen of dood gaat. Dan hervatten ze hun reis bij een andere formatie of door hun eigen formatie weer bij te halen.
Les: als we net zoveel benul hadden als ganzen zouden we elkaar ook bijstaan in moeilijke tijden, net zoals we dat doen in goede tijden.
In het midden
Waar gaat het mij om in deze column? Ik zou willen dat ik altijd in het midden
van een polariteit kon staan. Niet alleen in de emotie, niet alleen in de ratio,
maar in het midden waar ik afhankelijk van de situatie een keuze kan maken. Ik
wil graag bij een gemeenschap horen, want alleen door anderen kan ik mij onderscheiden,
erkend worden in het verschil dat ik wil maken. In het midden van de polariteit
heb ik de gemeenschap en mijn individuele differentiatie tot mijn beschikking
en kan ik een keuze maken. De bewegingen van de ene naar de andere pool brengen
me alleen van de ene armoede naar de andere. Het gras van de andere pool lijkt
misschien op een moment groener dan van de pool waarin ik zit, maar het lost niets
op. De enige goede weg is ‘in het midden blijven staan’. Dan kun je situationeel
kiezen voor wat nodig is. Op kop vliegen of even mee op de krachten van anderen.
Met die cultuur kunnen we samen boven de kracht van de economie stijgen.
Reacties zijn welkom op ton.de.baaij@capgemini.nl.