Life balance is lichamelijk
Auteur: Ton de Baaij
Publicatiedatum: 10-02-2004
Druk met werk, studie, gezin. Hoe kan je het zo regelen, dat de balans in je leven gezond is en blijft? Beter luisteren naar de lichaamssignalen in plaats van wachten tot je lichaam moet schreeuwen om aandacht. Het lichaam weet namelijk veel beter wanneer je een goede balans hebt en wanneer niet.
Afgelopen donderdag voelde ik me helemaal niet lekker. Overvallen door vermoeidheid en stijve spieren. Eerst dacht ik, dat ik te lang geconcentreerd achter mijn laptop had gezeten. Later speelde mijn maag op. Ik hoefde niets te eten. Het gaat wel weer over, dacht ik. Om zeven uur ben ik naar bed gegaan. Mijn maag vroeg steeds meer om aandacht. Ik heb die aandacht gegeven, vocht er niet meer tegen en zo kon mijn maag zich legen. De volgende ochtend heb ik me ziek gemeld. Om tien uur ‘s ochtends sliep ik alweer.
Ik moest ineens denken aan een aantal jaren geleden. Ik ben destijds drie maanden thuis geweest vanwege oververmoeidheid, overspannenheid of iets dergelijks. Dat wil ik niet meer. Wat doe ik in mijn leven, dat ik me zo voel? Ja, ik heb het druk met werk, studie, gezin. Hoe kan ik het zo regelen, dat de balans in mijn leven gezond is en blijft?
Life-balance is een typisch HRM-onderwerp. Dat klinkt prachtig, maar wat houdt dat nu precies in? Ik vertaal dit thema naar een balans in draagkracht en draaglast voor het leven dat iemand leidt. Dat betekent niet alleen de draagkracht en draaglast met betrekking tot werk. Nee, alle facetten van iemands leven zijn daar bij betrokken.
Ik was laatst bij iemand op bezoek die met nekhernia thuis zit. Zo pratende en analyserende kwam ik tot de conclusie dat zijn studie in combinatie met werk hem letterlijk heeft ‘genekt’. Hij wilde graag een zware studie volgen. Deze werd wel vergoed door zijn werkgever, maar de tijdsbelasting werd niet gefaciliteerd. In het begin was dat moeilijk op te brengen, vertelde hij me, maar later ging het allemaal wel. Totdat hij klaar was. In tussenzinnen vertelde hij me ook over andere veranderingen in zijn privé-leven. Alsof dat er niet toe heeft gedaan.
Naar mijn overtuiging spelen alle facetten een rol. Wij kunnen met onze geest denken alles aan te kunnen, maar het lichaam weet het veel beter. En zegt het ons veel eerder. We willen er echter niet altijd naar luisteren en hoe langer we niet naar ons lichaam luisteren, hoe meer het lichaam gaat protesteren. Een gezond lichaam blijft signaleren, blijft aan de deur bonken, totdat je je er aan over moet geven.
Zwak mogen zijn
Ook al geeft het lichaam van alles aan, we willen dat graag ontkennen. Ik moet
dat toch kunnen, zeggen we dan tegen onszelf. Kijk, als ons lichaam ons in de
steek laat, dan kunnen we daar niets aan doen en hebben we pech. ‘Ik voel me wel
moe, maar als ik een nachtje goed doorslaap, gaat het wel weer’ of ‘mijn rug doet
weer pijn, ik moet meer gaan sporten.’ Dat klinkt allemaal logisch. Dat lijkt
ook op luisteren naar mijn lichaam.
Echter, op deze wijze geven we alleen ons lichaam de schuld van onze klacht, terwijl het iets signaleert over de balans van draagkracht en draaglast. Dat heeft aandacht en tijd nodig om te onderzoeken. Krijg ik van de dingen die ik doe voldoende energie, inspiratie en plezier om de draagkracht te vergroten? Kan ik mijn plezier, inspiratie en energie voldoende (niet teveel en niet te weinig) inzetten om mijn draaglast te gebruiken? Als ik te ver over de grenzen ga en ziek word, ga ik naar de dokter om me te laten onderzoeken.
Het is nodig om zelfonderzoek te doen met een sparringpartner als je lichaam signalen afgeeft. Maar ja, mogen we zwak zijn? Mag ik van mezelf een tijdje minder functioneren? Mag ik ‘nee’ zeggen tegen een inspanning als ik voel dat dat me net te veel wordt? Hebben we niet geleerd om door te zetten, van werken is nog nooit iemand doodgegaan. Er is maar één persoon die zijn grenzen kan bewaken en dat ben je zelf.
Luister naar je lichaam en dat geldt niet alleen voor een onbalans in negatieve zin, maar ook voor een onbalans in positieve zin, ‘ik sta te trappelen van ongeduld om hier aan te beginnen, maar ik durf niet’. Het lichaam staat in de startblokken en jij blokkeert de weg met je angst in je hoofd. Hoe dan ook, voor een goede life-balance heb je goed contact met je lijf nodig en moet je de durf hebben om met het signaal ook daadwerkelijk wat te doen.
Lichaam als leidraad
Het lichaam is de leidraad voor een goede life-balance. Wij zijn in het westen
niet gewend om lichaamsgericht te werken met elkaar. Als ik in een gesprek aandacht
vraag voor het lichaam, dan vinden ze dat vaak vreemd. Ik ben van oorsprong ook
meer gewend vanuit mijn hoofd te praten en mijn lichaam naast me neer te leggen.
Ik heb echter nu wel ontdekt hoeveel ons lichaam weet en hoe ik daar meer gewaar zijn over kan krijgen. Eigenlijk wist ik al langer dat ik me aan het slopen was, toen ik donderdag ziek werd. Ik ben een avondmens, maar sta drie keer per week om kwart voor zes in de nacht op om niet in de files te staan, een parkeerplaats op mijn werk te hebben, op de andere dagen tijd over te hebben voor gezin en studie. Zo was ik mijn tijdsbesteding aan het regelen.
Het leek op papier allemaal mooi, maar ik ben en blijf een avondmens en geen ochtendmens. Dus heb ik weer een nieuw schema, waarvan ik nu denk dat het beter bij me past. Een betere balans voor me oplevert. Maar wat misschien nog belangrijker is, ik wil beter luisteren naar de lichaamssignalen in plaats van wachten tot mijn lichaam moet schreeuwen om aandacht.
Mijn lichaam weet namelijk veel beter wanneer ik een goede balans heb of niet.
Daar kan een schema niet tegenop. Ik laat me zo vaak leiden door de dingen die
moeten. Dingen waarvan ik denk dat ze van mij worden verwacht. Ik moet gaan staan
voor mezelf in plaats van bezig zijn met de verwachtingen van anderen. Het is
immers mijn life-balance.
Reacties zijn welkom op ton.de.baaij@capgemini.com.