Virtuele productiviteit
Auteur: Hans Goedvolk
Publicatiedatum: 16-12-2003
De Amerikaanse economie heeft in het derde kwartaal van 2003 een verbazingwekkend sterke groei getoond. Een toename van het BNP met 8,2 percent is meer iets voor emerging countries zoals China. Waar de rest van de wereld met nog meer jaloezie naar kijkt is de wonderbaarlijke groei van de arbeidsproductiviteit. In het derde kwartaal groeide de productiviteit met maar liefst 8,1 procent en dat na een gemiddelde groei van 5,4 procent over de afgelopen twee jaar. Het zijn deze cijfers die een Nederlandse werkgever deden verzuchten ‘Het lijkt wel of Nederland het hele jaar op vakantie is’.
Veel economen zien de sterke groei van de arbeidsproductiviteit als een van de zegeningen van de zogeheten New Economy. De Amerikaanse business heeft zichzelf heruitgevonden. Bedrijven hebben ontdekt hoe je met informatietechnologie meer uit minder haalt. Dankzij IT kunnen ze een steeds grotere toegevoegde waarde uit hun medewerkers persen. Velen geloven deze verklaring en verwachten dan ook een nieuwe en blijvende welvaart voor de VS.
Het economische perpetuum mobile is werkelijkheid geworden. Eeuwige groei en nooit meer recessie.
Voordat we in Europa ons al te grote sukkels gaan voelen of onze hele maatschappij gaan verbouwen, is het goed om te luisteren naar de mening van Stephen Roach, Chief Economist bij Morgan Stanley. Hij wordt algemeen beschouwd als de beste en vooral meest degelijke Amerikaanse econoom.
In een artikel genaamd ‘The Productivity Paradox’ in de New York Times van 30 november uit Stephen Roach grote twijfels over de juistheid van het productiviteitscijfer. Productiviteit is de geleverde output gedeeld door het gewerkte aantal uren.
In de industrie is dat simpel te bepalen. Voor de dienstensector, die 80% van het Amerikaanse bedrijfsleven vormt, is dat niet zo eenvoudig. Het Amerikaanse Labor Department maakt een schatting van de geleverde output op basis van de lonen die betaald worden, terwijl daartussen geen duidelijke relatie bestaat. De gewerkte tijd die de statistici gebruiken is zelfs totaal bezijden de werkelijkheid. Dit geldt vooral voor managers en professionals die 35% van de beroepsbevolking vormen. Voor de financiële dienstverlening gaat het Labor Department bijvoorbeeld al vanaf 1988 uit van een werkweek van 35,5 uur.
Iedereen, die enige ervaring heeft met hoe IT het werk van professionals de laatste jaren beïnvloed heeft, weet dat dit onzin is. Dankzij laptops, mobiele telefoons en draadloze netwerken kan onze professional overal en altijd werken. Werkweken van 50 tot 60 uur zijn eerder regel dan uitzondering. Gevolg is dat de werkelijke productiviteit van professionals 30 tot 40% lager is dan de officiële cijfers aangeven. Ook in de rest van de servicesector werken veel mensen uit angst om hun baan te verliezen langer dan de officiële werktijd.
De aanhangers van de New Economy hebben gelijk dat productiviteit de sleutel is tot de welvaart. Dan moet wel de toegevoegde waarde van wat we produceren toenemen. Maar ook dat is niet het geval. Het bedrijfsleven streeft vooral naar kostenbesparing. Amerika heeft zijn industriële productie al bijna geheel aan het buitenland uitbesteed. Op dit moment is de service-industrie aan de beurt.
India groeit als kool door de uitbesteding van call centres en softwareproductie. Dankzij de lagere lonen groeien de winsten van het Amerikaanse bedrijfsleven en nemen het bruto nationaal product en de productiviteit ogenschijnlijk toe. In werkelijkheid hebben steeds meer lower-class en ook middle-class Amerikanen grote moeite om nog zinvol en goed betaald werk te vinden.
Ik denk dat Stephen Roach gelijk gaat krijgen. De aanhangers van de New Economy hebben van de zeperd met de E-business hype in 2000 nog weinig geleerd. Nog steeds geloven ze in de schone schijn van een groeiende productiviteit en eeuwige welvaart dankzij technologie. Misschien is het ooit mogelijk maar dan moet het niet zoals nu gebaseerd zijn op uitbesteden naar het buitenland en stiekem langer werken. Daarvoor is het nodig dat bedrijven creatief zijn, innoveren, risico’s durven nemen, en natuurlijk ook nieuwe technologie zinvol toepassen.
*** De columns op deze website worden op persoonlijke titel geschreven.***