Adaptive - Seed, select & amplify
Auteur: Ton de Baaij
Publicatiedatum: 08-09-2003
Wat is er fout gegaan? Hij is zijn loopbaan begonnen zonder ruimte voor experimenten en ontdekkingen. Hij zat al vanaf het begin opgesloten in de ban van zijn succes en zelfreflectie behoorde niet tot zijn vocabulair. Zo gaat dat vaak en dat is jammer, want er wordt zo hard gewerkt en uiteindelijk leidt dat niet tot de bevrediging van iemands leven.
Ik zie onze kleine Dirk van tien maanden in de box zich optrekken aan de spijlen. Zijn ogen zijn gericht op iets dat op de piano ligt. Ineens zit hij op zijn knieën, wacht even en dan gaat zijn hand naar de rand van de box. Hij trekt zich nog verder op, zet een voetje bij en in één beweging staat hij. Zijn benen wiebelen nog wat onwennig, zoekend naar een evenwicht. En dan reikt zijn hand uit naar wat hij op de piano ziet liggen. Even later valt hij om. Hij komt goed neer, ook al schrikt hij er even van. De volgende keer dat hij weer tot staan is gekomen, valt hij hard met zijn hoofd tegen de spijlen van de box. Hij doet het daarna iets anders, maar hij blijft het proberen. Nu staat hij binnen een mum van tijd en verlegt zijn grenzen door langs de rand van de box al staande te bewegen.
Hij is aan het experimenteren, hij accepteert zijn falen, leert van zijn misstappen door het de volgende keer anders te doen. Zo leert hij steeds meer. Dit is natuurlijk voor iedereen met kinderen een bekend verhaal, maar het is de kern van Seed, Select & Amplify. Een wijze van leren die risico’s inhoudt en waar wij als volwassenen veel meer moeite mee hebben dan onze kinderen. Toch vraagt de steeds sneller verschuivende wereld om vernieuwing, bijbenen is achteruitlopen geworden. Daarvoor moet je durven experimenteren om zo je werkelijke bijdrage aan de maatschappij, je team of je netwerk te ontdekken en jezelf verder te kunnen ontwikkelen bij succes en het impliciet toestaan te falen.
Loopbaan of carrière?
Een gezonde loopbaan zou moeten beginnen met veel afwisseling van werk en omgeving
in de eerste jaren. Een periode van experimenteren en ontdekken Waar ben ik goed
in en wat vind ik leuk? Wat vind ik belangrijk? Wat trekt mijn aandacht? En waar
draag ik aan bij in mijn omgeving?’ Om dit allemaal te kunnen ontdekken heb je
feedback nodig van je omgeving en een vermogen tot zelfreflectie. Door ervaring
leer je.
Als je je loopbaan helemaal laat leiden door de eisen en feedback van je omgeving zul jij nooit het verschil maken. Maar andersom, als je je alleen maar laat leiden door jezelf, raak je geïsoleerd en dat geldt dan waarschijnlijk ook voor je bijdrage. Een goede balans hierin heeft de beste potentie om door je experimenten en ontdekkingen een loopbaan te vinden die succes voor jou en je omgeving brengt.
Vaak zie je het tegenovergestelde bij schoolverlaters. Eindelijk kunnen ze een huis kopen, een auto rijden, aan de maatschappij laten zien hoe geweldig ze zijn. Dat houdt in dat er direct succes moet zijn en geen ruimte voor falen. Er zit een man voor me van vijfendertig jaar. Hij heeft alles al meegemaakt. Hij was destijds zo ambitieus, hij wilde de wereld over, carrière maken, de top zijn. Nu zit hij tegenover me met de boodschap dat het anders moet, hij is niet moe, maar zijn gezin is het zat en hij wil zijn gezin niet kwijt. Ineens komt hij er achter dat zijn gezin belangrijker is dan zijn carrière. Ik vraag hem wat hem heeft gemotiveerd om zoveel energie en tijd in zijn werk te stoppen. Het wordt stil, het blijft stil. Ik zie hem denken. ‘Goede vraag’ zegt hij dan ineens en vervolgt met ‘Ik weet het niet’. Ik suggereer nog dat ‘carrière maken’ misschien de motivatie is geweest. Een beetje droevig zegt hij dan ‘Dat is toch geen echte motivatie…’
Ik keek naar die man en dacht ‘Wat heb je veel gegeven en wat is de prijs hoog voor jou.’ Zelfs nú wilde hij zijn levensstandaard behouden, voor zijn gezin. Het opgebouwde leven (eerst zijn werk, nu zijn gezin) is baas over hem geworden en hij kan geen kant meer op. Wat is er fout gegaan?
Hij is zijn loopbaan begonnen zonder ruimte voor experimenten en ontdekkingen. Hij zat al vanaf het begin opgesloten in de ban van zijn succes en zelfreflectie behoorde niet tot zijn vocabulair. Zo gaat dat vaak en dat is jammer, want er wordt zo hard gewerkt en uiteindelijk leidt dat niet tot de bevrediging van iemands leven. Bovendien brengt deze mens ook geen invloedrijke vernieuwing, waardoor uiteindelijk alleen maar gebruik is gemaakt van zijn energie. Het ontbreekt aan persoonlijke ontwikkeling die dan dus ook niet kan worden aangewend voor ontwikkeling in de omgeving.
Ruimte voor experimenteren
Als je samen met anderen werkt aan een oplossing moet je durven experimenteren
om iets nieuws te ontdekken met het risico van falen. Hiervoor gebruik je wat
je kent en wat je eerder hebt geleerd, maar je gebruikt ook je creatieve vermogen.
Hoe meer je op momenten het bestaande, bekende, geleerde los kunt laten, hoe meer
ruimte je creatieve vermogens krijgen. Dan durf je te vertrouwen op het proces
en heb je het niet nodig sturend te willen zijn in het resultaat. Dan komt er
een oplossing tevoorschijn, die je met alle verstandelijke, sturende vermogens
nooit had kunnen bereiken. Of er komt geen oplossing, want dat kan ook. Dat is
het risico wat je neemt. Het is juist die onveiligheid en de mogelijke afwijzing
die je kunt krijgen van je collega’s of manager die je verhinderen dat risico
te nemen. In feite ligt afwijzing altijd in jezelf opgesloten, de ander hoeft
dat alleen nog maar te bevestigen.
Als ik een opmerking maak of als ik een column schrijf, die aan kritiek onderhevig is, dan gaat het erom hoe ik daar mee omga. Als ik geen kritiek kan verdragen, ben ik voorzichtig en kom alleen naar buiten met zaken waarover ik me zeker voel. Dan is er geen kans dat ik iets nieuws bedenk of iets nieuws leer. Als ik het vermogen heb om kritiek te verdragen en dat niet direct als een persoonlijke afwijzing ervaar, durf ik meer, kan ik experimenteren, iets nieuws ontdekken, mijn bijdrage aan mijn omgeving verbijzonderen.
Seed, Select & Amplify
Dan kan ik zaaien, kiezen wat bijdraagt aan een oplossing (succes) en wat niet
(falen) en de succesvolle onderdelen gebruiken voor verdere ontwikkeling van de
oplossing, mijn product, mijn persoon en van mijn omgeving. Dan kan ik vooruit
lopen zonder dat mijn omgeving te ver achterop raakt, sterker nog, waardoor ik
mijn omgeving in beweging breng. Dat is adaptief vermogen.
*** De columns op deze website worden op persoonlijke titel geschreven.***