Energieliberalisering dwingt energiebedrijven en overheid in spagaat
De Nederlandse energiemarkt heeft een turbulente toekomst voor de boeg: de markt volledig geopend, mogelijke unbundling, discussies over leveringszekerheid, slimme meters, stroom-etikettering en Kyoto in werking met emissiehandel.
Publicatiedatum 14 January 2005
En door de liberalisering worden energiebedrijven geconfronteerd met toenemende eisen van mondige klanten en een alsmaar uitdijende administratie. Trends in Energy 2005 toont aan dat het voor energiebedrijven een hele uitdaging zal zijn om de voordelen van de energieliberalisering voor de klant te realiseren, maar niet onmogelijk.
Trends in Energy is een jaarlijks onderzoek van Capgemini naar de ontwikkelingen in de energiesector. Vandaag worden de resultaten van de zevende editie van dit onderzoek gepresenteerd.
Omlaag brengen van de administratieve kosten
De inmiddels geliberaliseerde energiemarkt in Nederland heeft klanten veeleisender gemaakt. Ze verwachten betere informatie van hun leverancier om de ontvangen prestatie met andere leveranciers te kunnen vergelijken. De kosten die energiebedrijven moeten maken om hun klanten te bedienen zijn momenteel zeer hoog en worden vooral veroorzaakt door onjuiste gegevens die leiden tot extra werk. Om deze te verlagen moeten de administratieve processen vereenvoudigd worden. Capgemini heeft aangetoond dat dit mogelijk is door het toepassen van een centraal aansluitingenregister dat de bron vormt van alle benodigde gegevens. Hiermee kan zowel het probleem van onjuiste gegevens als de problematiek rond de berichtenuitwisseling voor de gehele energiemarkt opgelost worden.
Leveringszekerheid, kernenergie en Kyoto
De reservecapaciteit voor elektriciteit blijft voor de nabije toekomst in de gevarenzone. Hoewel op korte termijn nieuwe opwekcapaciteit beschikbaar komt in Nederland en de verbindingen met omringende landen uitgebreid worden, blijft de opwekcapaciteit voor de wat langere termijn zorgelijk. Deze zorgen worden gedeeld in de EU-lidstaten. De gemiddelde reservecapaciteit in de EU zal afnemen van 11% in 2004 naar 7% in 2008, terwijl 10% tot 15% gezien wordt als wenselijk.
Kernenergie staat in hernieuwde belangstelling in het kader van Kyoto. Binnen de EU heeft Finland in 2004 besloten tot de bouw van een nieuwe kerncentrale en in het Franse Normandië komt eveneens een nieuwe kerncentrale. Gezien de enorme energiebehoefte van opkomende economieën in China, India, Brazilië en de volgende “Kyoto”-ronde in 2012, voorziet Capgemini dat dit slechts het begin is van een ware revival van kernenergie. Deze “schone” energiebron is de enige die op afzienbare termijn zowel technisch als economisch op grote schaal beschikbaar gemaakt kan worden als alternatief voor fossiele brandstoffen.
Unbundling
De Unbundling heeft de overheid en de energiebedrijven in een patstelling gebracht. De overheid wil hiermee kruissubsidie tussen de gegarandeerde inkomsten van het netwerk en de commerciële activiteiten van de energiebedrijven onmogelijk maken en een adequaat investeringsniveau zekerstellen om de kwaliteit van de netwerken op peil te houden. De energiebedrijven zijn vooral beducht voor waardeverlies en het verlies aan slagkracht in de markt door het opknippen van energiebedrijven, die in het Europese speelveld toch al aan de kleine kant zijn.
Capgemini ziet een oplossing in een ontvlechting van de functies van “eigenaar” en “beheerder” , die de overheid de gewenste controle verschaft, terwijl de operationele integriteit en de kasstroom van de energiebedrijven grotendeels intact blijven. De overheden/aandeelhouders ontwikkelen zich in dit model tot actieve eigenaren van de netwerken en streven een goed rendement na op dit bezit op lange termijn.De energiebedrijven blijven in dit model als concessiehouders de technische en operationele beheerders van de netwerken en ontvangen hiervoor nog steeds ca. 90%-95% van de totale transportinkomsten als vergoeding voor deze professionele diensten. Dit model geeft energiebedrijven de ruimte om “vol commercieel te gaan” en zich zowel binnen als buiten Nederland tot krachtige spelers te ontwikkelen, terwijl het publieke belang en de belangen van de aandeelhouders volledig gewaarborgd blijven
Intelligente meters
Een nieuwe ontwikkeling voor de middellange termijn wordt gezien in de grootschalige introductie van nieuwe energieproducten gebaseerd op intelligente meters. Deze kunnen informatie opslaan en communiceren met de energiebedrijven. Meterstanden kunnen dan op afstand en vaker uitgelezen worden waardoor meer grip gekregen wordt op de informatievoorziening. Intelligente meters kunnen de basis vormen voor decentrale opwekeenheden, zoals microwarmtekrachtkoppeling bij consumenten, waarmee op dit moment geëxperimenteerd wordt. Een andere toepassing van intelligente meters is die van vraagsturing, waarbij bepaalde apparaten zoals wasmachines, airco’s, droogmachines op de piekuren op afstand afgeschakeld kunnen worden. In dergelijke contracten wordt dan een korting op de energierekening verleend. Vraagsturing wordt gezien als een belangrijke mogelijkheid om de leveringszekerheid te verhogen bij een lagere behoefte aan reservevermogen.