Capgemini NL blog

Capgemini NL blog

Meningen op deze blog weerspiegelen de opvattingen van de schrijver en niet per definitie die van de Capgemini Group

De toekomst van het onderwijs II: welke trends zullen het onderwijs in de toekomst beïnvloeden?

Categorieën: DigitalPublieke sector

In mijn vorige blog schetste ik een beeld van het onderwijs in de toekomst aan de hand van een gemiddelde schooldag in 2025. Bepaalde zaken uit het geschetste beeld zijn nu al zichtbaar,sommige zaken vragen nog aandacht. Kijkend naar het huidige onderwijsproces zijn er een aantal trends die het geschetste toekomstbeeld dichterbij brengen. De twee belangrijkste trends hebben betrekking op de manier waarop je leert en met wie je dit doet.

Als we kijken naar de manier waarop het leren in de toekomst plaatsvindt is er een spanning zichtbaar tussen leren op basis van face-to-face contacten en leren in de digitale wereld. Het face-to-face leren is de traditionele aanpak waarbij de leerkracht en de leerling zich op dezelfde plek bevinden. Bij leren in de digitale wereld is dit niet het geval en is de aanwezigheid van de leerkracht zelfs niet noodzakelijk.

Kijken we naar de voorkeur voor met wie je leert, dan richt het spanningsveld zich enerzijds op leren in een groep en anderzijds op het individueel leren. Leren in groepen is iets wat we in het huidige onderwijssysteem het meest zien. De focus ligt hierbij tegenwoordig echter op het individu; het aanbod en tempo van leren wordt aangepast op de optimale individuele leerbehoefte. Het combineren van beide spanningsvelden geeft een 2x2 matrix (Figuur 1).

Figuur 1: Toekomstmatrix onderwijs

In deze matrix zijn 4 kwadranten te onderscheiden:

  1. Persoonlijk digitaal onderwijs

    Leren in dit kwadrant is gericht op het leveren van gepersonaliseerde oplossingen in het digitale domein. Massive Open Online Courses (MOOCs - gratis cursussen aangeboden door universiteiten) en andere online leeromgevingen stellen leerlingen in staat om op verschillende plekken leermaterialen te benaderen op het voor hen gewenste niveau. Het systeem herkent de sterke en zwakke punten van de leerling en past het leertraject hierop aan.

    Kenmerkend voorbeeld: Khan Academy.

  2. Persoonlijk face-to-face onderwijs

    Leren in dit kwadrant is gericht op het leveren van gepersonaliseerde oplossingen met face-to-face interactie tussen leerling en leerkracht. Differentiatie in het onderwijsaanbod is hiervan nu al zichtbaar. Leerkrachten maken onderscheid tussen snelle, gemiddelde en langzame leerlingen. Instellingen in het privéonderwijs gaan nog een stap verder door nu al veel individuele begeleiding te bieden.

    Kenmerkend voorbeeld: Individuele ondersteuning voor kinderen met dyslexie.

  3. Groepsgewijs digitaal onderwijs

    Leren in dit kwadrant is gericht op het digitaliseren van de bestaande manier van onderwijs. Bestaande onderwijsvormen worden opgeleukt met een digitaal sausje. Dit is slechts een beperkte verandering maar zorgt voor meer inzicht bij scholen. Door de resultaten van leerlingen op een gestandaardiseerde manier op te slaan hebben leerkrachten inzicht in hun voortgang. Hiervoor is het echter wel noodzakelijk dat iedereen dezelfde opgaven maakt.

    Kenmerkend voorbeeld: Leerlingvolgsystemen

  4. Groepsgewijs face-to-face onderwijs

    Leren in dit kwadrant is gericht op het samen leren in een groep. Dit is de traditionele manier waarop scholen zijn vormgegeven. Vernieuwingen in dit kwadrant richten zich voornamelijk op het vergroten van de effectiviteit van instructie.

    Kenmerkend voorbeeld: Traditionele school

Scholen bevinden zich nu vooral in het kwadrant linksonder, maar In de komende jaren zullen ze een beweging maken naar het midden. Deze opwaartse diagonale beweging komt voort uit een maatschappelijke druk om de kwaliteit van het onderwijs te verhogen. Individualisering wordt hierbij gezien als kernbegrip omdat leerlingen zich hierbij maximaal kunnen ontplooien. IT maakt deze individualisering mogelijk. Door het uitvoeren van individuele opdrachten en een geautomatiseerde verwerking van de resultaten krijgt de leerkracht snel een beeld van de capaciteit van een leerling. Indien nodig, kan hij/zij op basis hiervan snel bijsturen. Bovendien automatiseert IT een deel van de administratieve taken van de leraar waardoor deze meer tijd heeft voor de leerling.

Deze ontwikkeling binnen scholen biedt ook leerkrachten kansen om zichzelf opnieuw uit te vinden; het begeleiden van individuele leerlingen en het gebruik van digitale leermiddelen vragen immers om nieuwe vaardigheden. Hiervoor moeten leraren nieuwe IT vaardigheden opdoen en meer een coachende houding aannemen. Als gevolg van deze extra wensen is het dan ook aannemelijk dat de leraar zich gaat specialiseren over een van de assen van de toekomstmatrix.

Niet alleen deze trends in het onderwijs wijzen op verandering binnen de sector, ook een aantal andere kenmerken wijzen erop dat grote verandering nabij is. In mijn volgende blog ga ik hierop in.

In een serie blogs werpen we in de Nationale OnderwijsWeek een blik op de toekomst van het onderwijs om te zien hoe de vraagstukken van vandaag het onderwijs van straks vorm zullen geven. Hierbij kijken we voornamelijk naar het “hoe” van het onderwijs en in mindere mate naar het “wat”. Daarnaast brengen we de gevolgen voor verschillende groepen (leerkrachten, curriculumontwikkelaars, uitgevers en overheden) in kaart om een beeld te schetsen welke uitdagingen hun te wachten staat.

Over de auteur

Joris Schut
Joris Schut
Joris is a business analyst working on bringing innovating the education sector. As an expert in the field of digital education, he brings educational ideas in connection with technology solutions to get the most out of the learning experience of every learner.

Plaats een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *.