Infrastructure Services

Infrastructure Services

Meningen op deze blog weerspiegelen de opvattingen van de schrijver en niet per definitie die van de Capgemini Group

De weg naar de cloud werkplek

Categorie: Cloud

Zoals het klokje thuis tikt, tikt het nergens, luidt het gezegde. En tot voor kort ging dit ook op voor het gebruik van applicaties. We zijn als consument gewend geraakt aan de functionaliteiten zoals Dropbox en Skype en de gepersonaliseerde ervaring die ons via het internet geboden worden, “the You experience”[1]. We verwachten diezelfde ervaring ook van onze zakelijke werkplek. Het klokje moet op de zaak dus net zo tikken als thuis. In dit artikel gaan we kijken wat er nodig is om dit te bereiken.

 
Eigenlijk moeten we beginnen met de vraag wat is een werkplek? Microsoft heeft lange tijd de definitie van de werkplek bepaald door deze in een traditionele desktop vorm aan te bieden. Toch is er de afgelopen jaren duidelijk een verschuiving waar te nemen van een vaste werkplek naar een steeds mobielere vorm, als gevolg van de opkomst van laptops, tablets en smartphones. Als gevolg van deze trend is de definitie van de werkplek ook aan het verschuiven van de traditionele desktop computer naar een meer conceptuele vorm. Daarnaast vereisen trends als “New Way of Working” en “Bring Your Own Device” (BYOD) een grotere flexibiliteit[2] van de werkplek dan de traditionele desktop kan leveren.
 
Het is Capgemini's visie dat de werkplek van de toekomst een conceptuele werkplek is, een werkplek die iedere werknemer en gebruiker faciliteert in zijn of haar werkzaamheden. De werkplek zal niet meer bestaan uit één of meer apparaten, maar uit een set van apparaat onafhankelijke functionaliteiten, applicaties en informatie, die via verschillende apparaten toegankelijk is. Deze set van functionaliteiten wordt samengesteld uit een mix van Private en Public Cloud diensten, eventueel in combinatie met lokaal geïnstalleerde applicaties. De Cloud werkplek zal bestaan uit een combinatie van technologieën die niet meer bepaald worden door één leverancier. Voor deze hybride vorm van de Cloud werkplek moeten zaken als Security, Privacy, Wetgeving, Governance, Transitie, Service Integratie, Service Aggregatie en Service Orchestratie een belangrijke plaats krijgen in iedere IT-organisatie.

Wat maakt de Cloud dan zo bijzonder?

Het is de doorbraak van IT als utility. De complexe IT wordt aan het oog van de gebruiker onttrokken, net als bij de levering van stroom uit het elektriciteitsnet. Alleen zijn er bij Cloud computing veel meer verschillende diensten uit het ‘net’ te betrekken en ligt er de uitdaging op het aggregeren van deze functionaliteiten om tot geïntegreerde oplossingen te komen, die ook nog moeten aansluiten op de interne systemen die de primaire bedrijfsprocessen ondersteunen. Het zal juist deze aggregatie en integratie zijn die in de toekomst het verschil gaat maken.
 
Het inzetten van Cloud diensten gaat over het tegemoet komen aan eisen van flexibiliteit (On-Demand), kosten (Pay-per-use) en de illusie van onbeperkte capaciteit. Daarnaast kent iedere weg naar vernieuwing ook een aantal aandachtspunten, die in het geval van Cloud Diensten misschien nog wel belangrijker zijn omdat de dienstverlener verder van de klant af staat dan bij een traditionele uitbesteding. Er is bijzondere aandacht nodig voor:

●     security, privacy & wetgeving,
●     governance,
●     transitie,
●     aggregatie en orchestratie.
●     integratie
 
Maar voordat we hier meer aandacht aan besteden, is het zaak om eerst de strategische overwegingen rond het gebruik van de Cloud te bekijken.
 
Strategische overwegingen
Cloud computing heeft een verschuiving teweeg gebracht. Waar in eerste instantie werken via het internet synoniem was voor onveilig, onbetrouwbaar en zelfs ondenkbaar, is na enkele iteraties (ASP, SaaS) het concept Cloud echt geland. De gebruikers ervaring komt ook steeds meer in lijn met wat we gewend zijn van de klassieke werkplek, zowel wat betreft functionaliteit als performance van de applicaties.

Er is ook een duidelijke vraag van de eindgebruiker/medewerker, die een gepersonaliseerde ervaring en functionaliteit verwacht die hij thuis gewend is. Een strategische overweging voor de CIO is hoe hij deze vraag kan invullen en toch in controle kan blijven.

Daarnaast zijn er de meer traditionele strategische overwegingen die niet anders zijn dan bij andere vormen van uitbesteding.

●     Kosten & flexibiliteit 
Door een grote schaal en hoge mate van standaardisatie kunnen kosten laag gehouden worden. Momenteel is er bij veel bedrijven sprake van krimp in het personeelsbestand, dit betekent dat de flexibiliteit om af te kunnen schalen en bij een aantrekkende markt snel weer op te kunnen schalen een belangrijk voordeel is (Pay-per-use model & On-Demand). De meeste IT-afdelingen zijn niet in staat om dit te realiseren. En daarnaast is het voor hen niet mogelijk om de cloud belofte van onbeperkte capaciteit in te vullen.

●     Kennis 
De specialistische IT kennis die nodig is om deze cloud concepten toe te passen en te ondersteunen kan uitbesteed worden aan een IT service integrator. Een bedrijf kan daarmee zijn eigen kennis optimaal inzetten ter ondersteuning van de primaire bedrijfs processen.

●     Focus op kerncompetentie
Bedrijven willen, zeker in deze moeilijke economische tijden, hun schaarse middelen zo effectief mogelijk inzetten en zich daarbij concentreren op hun kerntaken. IT in het algemeen en de werkplek in het bijzonder is daarbij ondersteunend. De focus gaat daarbij terug naar de business doelstelling van het bedrijf: het verkopen van een product of dienst.

●     Duurzaamheid
Door grotere schaal, effectief gebruik en specialisatie van aanbieders zal de duurzaamheid van een Cloud oplossing hoger zijn. Hier zal bij de selectie van een leverancier rekening mee moeten worden gehouden.

●     Aanbrengen van veranderingen
IT-afdelingen stellen tot hun verrassing vast, dat wijzigingen in de door de business gekozen cloud oplossingen ‘geslikt’ worden. Net als in de huiselijke kring aanvaarden gebruikers nieuwe of veranderde functionaliteit zonder morren. Terwijl in de klassieke omgeving veranderingen bijna zonder uitzondering tot protest en invoeringsproblemen leiden (‘not-invented-here’)
Dit doet de vraag opkomen of dit komt doordat bij de cloud oplossing de business de oplossing zelf heeft gekozen of sluit de functionaliteit echt beter aan bij de behoefte?
 
Security, privacy & wetgeving
Wanneer het over Cloud computing gaat zijn veel mensen bezorgd over de beveiligingsaspecten van de diensten. De meest genoemde zorgen van senior business management en IT management zijn: security, privacy & wetgeving. Zijn deze zorgen terecht? Ja en nee. Het zijn terechte zaken om rekening mee te houden. Het uitgangspunt dat deze zaken bij gebruik van een cloud oplossing een verhoogd risico met zich meebrengen zijn echter niet terecht.
 
Cloud providers hebben namelijk meer kennis van en ervaring met het beveiligen van hun specifieke diensten, meer dan een potentiële klant zelf. Hier komt de focus op de kerncompetentie duidelijk naar voren, zowel bij klant als leverancier. Selectie van de juiste Cloud diensten kan het beveiligingsniveau juist verhogen en tegelijk de beveiligingskosten drukken.
 
Welke zaken verdienen dan de aandacht bij selectie en gebruik van Cloud diensten? Dat verschilt uiteraard per organisatie. Vragen als “Waar staat de data?”, “Wie kan er bij de data”, “Wat kan en mag men ermee?” en “Hoe is de beveiliging van de end-user devices geregeld” staan dan centraal.

Maar ook over diverse cloud services heen zal bekeken moeten worden of en hoe de diensten van verschillende cloud providers, eventueel in combinatie met bestaande interne systemen, tot een logisch, consistent en veilig geheel gecombineerd kunnen worden.

Ook moet onderzocht worden in hoeverre de compliancy / privacy vereisten, waaraan moet worden voldaan, door de Cloud provider(s) ondersteund worden. Hierbij moet ook gekeken worden naar hoe er aan compliancy en privacy vereisten voldaan kan worden op de diversiteit aan potentiële apparaten die de eindgebruiker tegenwoordig gebruikt. Een voordeel van het inzetten van cloud services kan zijn dat potentieel meer controle uitgeoefend kan worden over het feit dat bedrijfsdata binnen de vertrouwde cloud omgeving blijft. Momenteel vindt bedrijfsdata, bijvoorbeeld via Dropbox, zonder enige controle vanuit traditionele werkplek omgevingen zijn weg naar de (eigen) telefoons, tablets etc. die end-users tegenwoordig zakelijk en privé gebruiken. Bij selecteren en stimuleren van de juiste diensten, benut je de kansen en vermijd je eventuele schade.
 
Zie voor meer informatie over de security aspecten van Cloud diensten:
http://www.nl.capgemini.com/expertise/publicaties/a-secure-start-in-cloud-computing/
 
Governance aspecten van de Cloud werkplek
(IT) Governance bemoeit zich met de vraag- en met de aanbod kant op strategisch, tactisch en operationeel niveau. Dat betekent dat de IT Governance zich bezig houdt met het richten, inrichten en verrichten van alles wat zich rond de Cloud werkplek afspeelt. De volgende tabel geeft een aantal voorbeelden die als leidraad gebruikt kunnen worden om de Governance eisen rond de Cloud werkplek inzichtelijk te maken:


    Richten   Inrichten   Verrichten
Strategie   ·    Wat wil ons bedrijf met een Cloud werkplek?
·     Waarom?
·     Voor wie wel/niet? (medewerkers/pro- cessen/ afdelingen)?
  ·     Definiëren van programma voor implementatie
·     Leveranciers selectie
·     Vaststellen randvoorwaarden (financiën, security, control, performance)
  ·     Periodieke evaluatie geleverde Cloud diensten en verkregen benefits
             
Tactiek   ·     Voor wie? (rollen/ personen)
·     Met wat (welke inhoud moet de Cloud werkplek krijgen; welke services nemen we af)?
  ·     Afsluiten contracten
·     Vaststellen Service levels voor de Cloud-diensten (en eventuele differentiatie vanwege kosten: moet iedereen 7X24 beschikbaarheid?)
·     Beschikbaarstellen van toegang tot geselecteerde Clouddiensten (met eventueel training voor hen die het toch niet “als vanzelf” oppakken)
·     Inregelen asset management (wie heeft wat, zowel vanwege security als vanwege kosten en/of doorbelasting)
·     Inregelen security
·     Aanpassingen aan infrastructuur
  ·     Vaststellen support
·     Identity & access management
·     Cost management
             
Operatie   ·     Sourcing keuzes
·     Vaststellen KPI’s
  ·     Aanpassen beheerprocessen
·     Inregelen operationele afspraken met leveranciers (bijvoorbeeld voldoende draadloos netwerk/ access points)
·     Inrichten administratie voor (check op) afname Cloud diensten en te betalen vergoeding
  ·     Monitoring & management
·     Administratie van gebruik
·     Tevredenheids meting
·     Performance meting
 
 
Van belang bij governance is het goed communiceren over de Cloud werkplek richting alle betrokken partijen; de eindgebruikers, het management en de leveranciers. Deze communicatie moet expliciet zijn om inzicht te geven in toegevoegde waarde, financiën, kwaliteit, tevredenheid en de andere aspecten die nodig zijn om effectiviteit en efficiency van de Cloud werkplek te kunnen beoordelen. Daarbij is het belangrijk de eindgebruiker te betrekken bij de inrichting van de cloud werkplek en de selectie van de cloud diensten, zodat deze aansluiten bij de wensen en eisen van de business en daarmee de acceptatie te vereenvoudigen. Dit is eigenlijk niet anders dan bij een reguliere pakket selectie.
 
Er komt dus veel kijken bij het goed inrichten van alle governance vraagstukken, maar deze zijn wel van groot belang voor een goede kwaliteit dienstverlening.

Transitie

De overgang naar de Cloud werkplek vindt plaats volgens het standaard transitieproces waar iedere wijziging in de infrastructuur mee te maken heeft. Capgemini hanteert hiervoor de volgende schematische weergave:
 


Uiteraard zal iedere transitie uniek zijn, een gedetailleerde roadmap vragen, met duidelijke tijdlijnen, kostenplaatjes en beslismomenten. Er moet zorgvuldig afgewogen worden of kosten en baten tegen elkaar opwegen en of er geen onomkeerbare keuzes worden gemaakt (vendor lock-in, technology lock-in, contractual lock-in).

Kortom, een goede vraag om mee te starten is: waar staan we in bovenstaand schema? Het is essentieel om deze vraag eerst te stellen omdat veel IT afdelingen op dit moment de afgedwongen start fase al gepasseerd zijn. In dat geval is er al een groep van “enthousiaste medewerkers” die graag gebruik wil maken van diensten als bijvoorbeeld Dropbox en apparaten als smartphones en (mini) tablets. Om “in control” te blijven zullen IT afdelingen actief aan het transitieproces moeten deelnemen.
 
Er is een groeitraject nodig om de werkomgeving aan te passen en om de nieuwe mogelijkheden bij de medewerkers te laten landen en in te passen in hun manier van werken.
 
Doel en richting zullen wellicht niet vanaf dag 1 duidelijk zijn en niet vast staan tot in de eeuwigheid, gelet op de beweeglijkheid van de IT wereld. Tussentijds bijsturen moet mogelijk zijn. Het definiëren van een transitieplan is daarmee een activiteit op zich en vormt het vervolg op de strategievorming. Capgemini’s schematisch weergave biedt hier een handvat.
 
Kortom: wie greep wil houden op de ontwikkelingen en niet met alle winden wil meewaaien moet zelf een koers uitzetten, het roer in handen houden en bijsturen waar en wanneer nodig.

Service Integratie/aggregatie/orchestratie

Zoals eerder genoemd is een belangrijk aspect van Cloud computing het ontzorgen van de afnemer. Maar door het uitbesteden van steeds specifiekere onderdelen van functionaliteit naar verschillende aanbieders ontstaat een vorm van micro sourcing die een nieuwe zorg met zich mee brengt, het managen en integreren van deze verschillende diensten, Op de eerste plaats levert dat een probleem in de integratie, daarna(ast) zijn aggregratie en orchestratie te zetten stappen.

Integratie

Service integratie is het verbinden van verschillende IT services en applicaties (intern en extern) tot een samenhangende bedrijfsfunctie of set van bedrijfsfuncties. Hierbij is de samenhang van de services en de informatie die tussen de services wordt gebruikt en uitgewisseld een belangrijk onderdeel. Het analyseren van de informatie/data stromen, het inregelen van de samenwerking tussen de cloud applicaties onderling en tussen cloud applicaties en lokale applicaties zijn hierbij de belangrijkste aandachtspunten welke door de interne IT-afdeling moeten worden gerealiseerd. Daarnaast is de beveiliging van de data (stromen) de verantwoordelijkheid van de IT-afdeling.

Aggregatie

Service Aggregatie betekent het bundelen van verschillende Cloud diensten (mix & match) tot één functionele oplossing met een hogere toegevoegde waarde. De visie hier achter is om diensten zo te bundelen dat deze aansprekend en branche specifiek zijn om beter op de Cloud consumptie behoefte van de klant aan te sluiten.

Orchestratie

Service Orchestratie stelt Enterprise klanten en ontwikkelaars in staat eenvoudig veilige Cloud-gebaseerde diensten aan te schaffen, robuust te consumeren en om workloads tussen aanbieders te verplaatsen naar de meest kosten effectieve aanbieder.

Samengevat

Capgemini gelooft dat aggregatie en orchestratie de toekomst is en heeft een standaard platform gecreëerd waar verschillende diensten gecombineerd kunnen worden en als totaal oplossing aan klanten kunnen worden aangeboden (anyplace, anywhere, on any device). Hiermee kan ook deze zorg uit handen worden genomen. Maar dit kan alleen als het integratie vraagstuk eerst is geadresseerd!
 
Hoe nu verder?
Omdat veel IT afdelingen op dit moment al worstelen met vragen vanuit enthousiaste medewerkers is het essentieel om, als dat niet al gedaan is, een strategie te ontwikkelen en te beginnen met het ondersteunen van de gewenste functionaliteit uit de cloud. Als de IT afdeling dit niet zelf doet, dan zal de gebruiker zijn eigen keuzes maken waardoor het op termijn onmogelijk is om de regie te houden. Ook als men gebruik blijft maken van de traditionele vorm van de werkplek zullen er steeds meer applicaties uit de Cloud worden gebruikt. Dit betekent dat de weg naar de Cloud werkplek niet alleen bepaald wordt door individuele technische oplossingen, maar ook door de manier waarop bedrijven en hun IT afdelingen die weg samen bewandelen.
 
Capgemini is van mening dat de technologie niet bepalend is voor de vorm van de Cloud werkplek, maar dat deze bepaald wordt door de manier waarop alle technologieën “aan elkaar geknoopt” en bestuurd worden. En hier komen we terug bij het “doen waar je goed in bent”, oftewel het focussen op de kern competentie. Het managen, aggregeren en orchestreren van cloud diensten is een competentie. Selecteer hiervoor de juiste partner die helpt om deze intern te ontwikkelen of besteed dit in zijn geheel uit, natuurlijk is Capgemini in beide gevallen de juiste keuze.
 
Cloud is een strategie waarmee business doelen kunnen worden gerealiseerd. Bij de migratie naar cloud oplossingen speelt naast de technologie, de processen en organisatie, ook nog de menselijke factor. daarbij moet onder andere gedacht worden aan de veranderende rol van IT en de (security) awareness van de gebruiker bij het gebruik van deze cloud diensten.

Capgemini heeft ruime ervaring om samen met haar klanten maximale waarde te realiseren uit investeringen in de cloud. Of het nu gaat om het bepalen van de cloud strategie, het bepalen van de impact op de organisatie, de mensen en de IT infrastructuur of het implementeren van deze strategie, Capgemini kan u helpen. Wat ons daarbij onderscheidt is dat we u kunnen adviseren maar indien gewenst ook de volledige implementatie voor onze rekening kunnen nemen, met ons hoofd in de cloud maar met beide benen stevig op de grond.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met: Guido Asscher (guido.asscher@capgemini.com) of Udo Karten (udo.karten@capgemini.com)

The Cloud: Time for Delivery
http://www.capgemini.com/insights-and-resources/by-publication/the-cloud-time-for-delivery/


[1] In Capgemini’s Technovision wordt de visie op IT beschreven. http://www.capgemini.com/insights-and-resources/by-publication/technovision-2012/)
[2] ANY x7 (any Device, any Screen, any Location, any OS, any Application, any Browser) Online/Offline, Managed/Un-Managed

Over de auteur

Udo Karten
Udo Karten
Managing Infrastructure Consultant, cluster Data Center - End User Computing, ITS

Plaats een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *.