Insights in Security Blog

Insights in Security Blog

Opinions expressed on this blog reflect the writer’s views and not the position of the Capgemini Group

Het raadsel van 16 miljard

Op donderdag 6 maart 2014 werd het rapport van de Rekenkamer “Bestrijden witwassen: stand van zaken 2013”  aangeboden aan de tweede kamer. Hieruit blijkt dat de omvang van witwascriminaliteit wordt geschat op 16 miljard euro per jaar. Daarnaast wordt geconcludeerd dat er in Nederland een gebrek aan inzicht is in de voornaamste witwasrisico’s en in de resultaten van de witwasbestrijding.

Witwassen is per definitie grensoverschrijdende criminaliteit. Vaak wordt gebruik gemaakt van ingewikkelde structuren van binnen- en buitenlandse bedrijven om de criminele herkomst van geld te verhullen. Essentieel in de bestrijding van witwassen is dan ook de (internationale) samenwerking in het netwerk van betrokken instanties. Van financiële instellingen en de Financial Intelligence Unit Nederland (FIU Nederland) tot de Nationale Politie, FIOD en het OM.

Verdachte transacties worden door financiële instellingen aan FIU Nederland gemeld. Maar de rekenkamer heeft vastgesteld dat de terugkoppeling, over wat de opsporingsdiensten doen met verdachte transacties, niet is verbeterd. Het inzicht van de FIU Nederland in wat de Nationale politie doet met verdachte transacties is zelfs minder geworden. Deze terugkoppeling is juist zo belangrijk omdat daarmee de financiële instellingen beter in staat zijn om vast te stellen óf een transactie verdacht is en gemeld moet worden en óf ze daarnaast zelf ook acties kunnen nemen om witwassen te voorkomen.

De laatste jaren is er veel geïnvesteerd in de witwasbestrijding. Ministers hebben in 2008-2012 totaal € 75 miljoen extra gestoken in de aanpak van financieel-economische criminaliteit waaronder witwassen. Bij de politie leidde dit tot 359 extra fte, bij FIOD 35 fte. Het inzetten van extra medewerkers is helaas niet voldoende om het gebrek aan inzicht op te lossen.

De toenemende internationale handel, maar vooral ook de groei in digitale mogelijkheden voor zakendoen (denk bijvoorbeeld aan de toenemende populariteit van bitcoins), zorgen voor nieuwe vormen van witwassen. Silk Road was een online marktplaats waar bitcoins werden gebruikt voor de aanschaf van drugs en het witwassen van geld. Eind vorig jaar is Silk Road opgerold door de FBI. Onderzoek naar (en feedback over) dit soort trends en de effecten op witwasfraude, is dan ook essentieel om de opsporing te verbeteren.

Naast extra fte’s moeten nog veel meer digitale technologieën ingezet worden om witwassen te voorkomen en te bestrijden. De omvang van de te analyseren data krijgt enorme proporties. Om meer inzicht te krijgen in de trends in witwascriminaliteit, moet de beschikbare data automatisch geanalyseerd worden. Op basis van de kennis van data-analisten uit het veld, kan een model van risicofactoren (ontologie) ontwikkeld worden. Deze analisten kunnen aangeven wanneer een transactie meer of minder verdacht is afhankelijk van de karakteristieken van de betrokken personen/instanties, de wijze waarop de transactie(s) worden uitgevoerd en andere risicofactoren. Deze modellen zijn de basis voor mathematische analyses die de beschikbare (financiële) data razendsnel kunnen verwerken. Onderzoek toont aan dat hiermee analyses van een half uur worden teruggebracht naar enkele seconden. Naast ondersteuning bij onderzoeken naar witwassen geven deze analyses ook de mogelijkheden om (verschuivingen in) trends te ontdekken. Ook kunnen deze mathematische analyses via “social network analysis” leiden tot een beter inzicht in het netwerk van organisaties en personen die betrokken zijn bij witwassen.

Essentieel is dat bij deze trendanalyses en de feedback hierover, de privacy van burgers wordt beschermd. Europees commissaris voor Justitie Viviane Reding stelt in haar speech voor dat pseudonymiseren gebruikt kan worden om de data te analyseren en te gelijkertijd de privacy van personen te beschermen. Het verschil met anonimiseren is dat de instantie die de data gepseudonymiseerd heeft nog de sleutel heeft om persoonsgegevens te herleiden in geval van bewijslast voor witwassen.

Door inzet van deze data-analyses en het verbeteren van de feedback in de keten moet het raadsel van 16 miljard euro toch een stuk kleiner kunnen worden.

Over de auteur

Paul Lengkeek
Paul Lengkeek

Plaats een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *.