Insights in Security Blog

Insights in Security Blog

Opinions expressed on this blog reflect the writer’s views and not the position of the Capgemini Group

Transparantie? We zijn niet voor niets een geheime dienst!

Eind oktober 2014 werd Harm Brouwer, de nieuwe directeur van de Commissie van Toezicht betreffende de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten* (CTIVD) op radio 1 geïnterviewd.

Traditioneel gezien verricht de CTIVD onderzoeken voor deze toezichthoudende taak, waarvan zij verslag doet in openbare rapporten. Daarnaast adviseert de Commissie (gevraagd en ongevraagd) de betrokken ministers. Doordat de commissieleden zijn voorgedragen door de Tweede Kamer borgt de CITVD, populair gezegd, de democratische legitimatie van de AIVD en MIVD.

De discussie in het radioprogramma richtte zich op een wetvoorstel om de bevoegdheden van de CTIVD uit te breiden. Tegelijk met deze uitbreiding worden de bevoegdheden van inlichtingendiensten om (digitale) informatie te verzamelen, verder uitgebreid. Door de onthullingen van ex-NSA-medewerker Edward Snowden is er echter publieke argwaan ontstaan over het verzamelen van data door inlichtingendiensten.

Door de toenemende digitalisering van de samenleving zijn veiligheidsdiensten genoodzaakt om meer en meer data te verzamelen. Waar het vroeger ging om het afluisteren van telefoongesprekken gaat de tapbevoegdheid nu ook over het onderscheppen van digitale berichten. Het enorme volume van internetcommunicatie leidt tot de bekende ‘big data’ vraagstukken. Het is de vraag in hoeverre de CTIVD in staat is deze big data vraagstukken op de juiste waarde te beoordelen.

Harm Brouwer lichtte bijvoorbeeld toe dat de commissie een besluit van de minister van BZK over het tappen van internetcommunicatie binnen 8 dagen wil kunnen toetsen. Zij krijgen hiertoe inzicht in alle relevante informatie van de AIVD en de MIVD. Als geïnteresseerde in dit thema vraag ik me dan af welke eisen de CTIVD in haar toezichthoudende rol zou kunnen stellen aan de informatiesystemen van de AIVD en de MIVD.

Een bekend criterium hierbij is ‘Privacy by Design’: al in het ontwerp van een informatiesysteem wordt rekening gehouden met het beschermen van de privacy van burgers. Het werk van inlichtingenorganisaties is echter, bijna per definitie, op het grensvlak van privacy versus veiligheid van de staat. Het is de taak van de toezichthouder CTIVD om te bewaken dat de grens niet overschreden wordt. Daarvoor moeten inlichtingendiensten kunnen aantonen dat informatie rechtmatig en doelmatig is verzameld en bewaard.

Misschien is ‘Transparency by Design’ dan wel een beter criterium. Hierbij wordt al bij het ontwerp rekening gehouden met de transparantie die nodig is voor deze toezichthoudende rol.

Deze transparantie is dan wel bedoeld voor de toezichthouder en niet voor het algemene publiek. Een inlichtingen- en veiligheidsdienst heet in de volksmond niet voor niets een geheime dienst.
 

* Het CTIVD is een toezichthoudende organisatie en toetst het handelen van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) aan de juridische kaders die er voor deze diensten bestaan. De leden van de commissie worden voorgedragen door de Tweede Kamer.

Over de auteur

Paul Lengkeek
Paul Lengkeek

Plaats een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *.